La Rivoluzione Eretta: O Perché Gli Esseri Umani Camminano Eretti

The Upright Revolution 4


Italian

Giulia Zuodar

Tanto tempo fa gli esseri umani camminavano a quattro zampe, proprio come tutte le altre creature quadrupedi. Gli esseri umani erano più veloci di lepre, leopardo o rinoceronte. Gambe e braccia erano tra loro più affini di ogni altro organo: avevano simili articolazioni corrispondenti: spalle e fianchi; gomiti e ginocchia; caviglie e polsi; piedi e mani, entrambi che terminavano con cinque dita, con un’unghia su ogni dito. Le mani e i piedi avevano una disposizione simile delle cinque dita dall’alluce al pollice fino ai mignoli. A quei tempi il pollice era vicino alle altre dita, come l’alluce. Le gambe e le braccia si chiamavano fra loro cugine.

Si aiutavano fra loro a portare il corpo ovunque volesse andare: al mercato, ai negozi, su e giù dagli alberi e dalle montagne, ovunque ci fosse bisogno di movimento. Anche in acqua, lavoravano insieme a dovere per aiutare il corpo a galleggiare, nuotare o tuffarsi. Avevano una relazione democratica e egualitaria. Potevano anche usare il prodotto di altri organi, per esempio il suono dalla bocca, l’udito dall’orecchio, l’odorato dal naso, e persino la vista dagli occhi.

Il loro ritmo e la fluida coordinazione rendevano le altre parti verdi d’invidia. Gli dava fastidio prestare il proprio talento specifico alle cugine. La gelosia le rendeva cieche al fatto che erano gambe e braccia a portarle in giro. Cominciarono a tramare contro le due paia.

Lingua prese in prestito un piano da Cervello e lo attuò all’istante. Cominciò a farsi domande, ad alta voce, circa le rispettive facoltà di braccia e gambe. Chi era più forte, si domandava. Le due membra cugine, che non si erano mai preoccupate di ciò che le altre avevano e di cosa potevano fare, ora prendevano in prestito il suono dalla bocca e cominciavano a sostenere di essere più importanti delle altre per il corpo. Presto si passò a chi fosse più elegante; le braccia si vantavano delle lunga dita sottili delle mani, allo stesso tempo facendo commenti sprezzanti sulle dita dei piedi corte e tozze. Per non essere da meno, le dita dei piedi contrattaccarono parlando in modo sprezzante delle dita magre, cugine ridotte alla fame! Andarono avanti così per giorni, a volte compromettendo la capacità di lavorare insieme in modo efficiente. Alla fine ne venne fuori una questione di potere: si rivolsero agli altri organi perché risolvessero la controversia.

Fu Lingua a suggerire una gara. Un’idea magnifica, concordarono tutti. Ma cosa? Qualcuno suggerì un incontro di lotta – gambe contro braccia. Altri proposero un duello di scherma, un gioco di destrezza, una gara di corsa, o un gioco come gli scacchi o la dama, ma furono tutti esclusi perché difficili da realizzare o ingiusti per l’uno o l’altro arto. Fu Lingua ancora, dopo aver preso in prestito il pensiero da Cervello, a suggerire una soluzione semplice. Ciascun gruppo d’organi avrebbe proposto una sfida, a turno. Braccia e gambe accettarono.

La sfida ebbe luogo in una radura nella foresta, vicino a un fiume. Tutti gli organi erano in massima allerta contro i pericoli o qualunque cosa potesse cogliere il corpo di sorpresa, ora che gli organi erano impegnati in una lotta interna. Gli occhi scrutarono in lungo e in largo alla ricerca del più minuscolo pericolo da qualunque distanza; le orecchie si prepararono a udire il suono più impercettibile da qualunque distanza; il naso liberò le narici meglio che poté per individuare la traccia di qualsivoglia pericolo sfuggisse agli occhi vigili e alle orecchie in ascolto; e la lingua era pronta a gridare e urlare: pericolo.

Vento diffuse la notizia della gara ai quattro angoli della foresta, acqua e aria. Gli animali a quattro zampe furono tra i primi a radunarsi, molti tra quelli più grandi portando ramoscelli verdi in segno di pace. Era una folla colorata di Leopardo, Ghepardo, Leone, Rinoceronte, Iena, Elefante, Giraffa, Cammello, Vacca dalle corna lunghe e Bufalo dalle corna corte, Antilope, Gazzella, Lepre, Talpa e Ratto. Gli abitanti acquatici, Ippopotamo, Pesce, Coccodrillo, distesero la parte superiore del corpo sulla riva, lasciando il resto in acqua. Quelli a due zampe, Struzzo, Faraona e Pavone sbattevano le ali per l’eccitazione; gli uccelli cinguettavano dagli alberi; Grillo cantò tutto il tempo. Ragno, Verme, Centopiedi, Millepiedi strisciarono sulla terra o sugli alberi. Camaleonte camminò furtivo, circospetto, prendendosi tutto il tempo necessario mentre Lucertola corse qua e là, senza mai fermarsi in nessun punto. Scimmia, Scimpanzé, Gorilla saltavano da un ramo all’altro. Persino gli alberi e i cespugli oscillavano delicati da un lato all’altro, si inchinavano e poi a turno si rizzavano immobili.

Bocca aprì la gara con una canzone:

    Facciamo così per esser felici
    Facciamo così per esser felici
    Facciamo così per esser felici
    Perchè noi tutti
    Veniamo da una sola natura

Braccia e Gambe giurarono di accettare il risultato con dignità: senza capricci, minacce di boicottaggio, scioperi o ritardi.

Braccia formularono la prima sfida: gettarono un pezzo di legno a terra. La gamba, sinistra o destra, o le due insieme, doveva raccogliere il pezzo di legno da terra e lanciarlo. Le due gambe potevano consultarsi l’una con l’altra, a ogni momento durante la sfida, e fare uso delle dita dei piedi, individualmente o tutte insieme, in qualunque ordine per compiere la missione. Provarono a girarlo, spingerlo; provarono ogni sorta di combinazione ma non riuscirono a raccoglierlo bene: e quanto a muoverlo, il meglio che riuscirono a fare fu di calciarlo via di qualche centimetro. A quella vista, Dita presero in prestito i suoni dalla bocca e risero, e risero ancora. Braccia, le sfidanti, sfilarono, come in un concorso di bellezza, ostentando il loro aspetto sottile, e poi raccolsero il pezzo di legno in diverse combinazioni. Lo lanciarono lontano nella foresta, suscitando un sospiro collettivo di ammirazione da concorrenti e spettatori. Fecero sfoggio di altre abilità: raccolsero minuscoli granelli di sabbia da una ciotola di riso; infilarono aghi; fabbricarono piccole carrucole per trasportare legno più pesante; fabbricarono alcune lance e le lanciarono piuttosto lontano, mosse e azioni che le dita dei piedi potevano solo sognare. Gambe non poterono fare altro che rimanersene sedute lì e meravigliarsi allo sfoggio di destrezza e flessibilità delle loro snelle cugine. Le braccia degli spettatori tuonarono di ammirazione e solidarietà per le loro simili, cosa che turbò assai le gambe. Ma non intendevano darsi per vinte: anche sedute lì un po’ cupe, con gli alluci che disegnavano piccoli cerchi nella sabbia, cercavano di farsi venire in mente una sfida vincente.

Infine, fu la volta di gambe e dita dei piedi di formulare una sfida. La loro, dissero, era semplice. Le mani avrebbero dovuto portare tutto il corpo da una parte all’altra del cerchio. Che stupida sfida, pensarono le dita arroganti. Era una scena che meritava d’esser vista. Tutto il corpo era capovolto. Le mani toccavano il terreno; gli occhi erano vicini al terreno, la visuale assai ristretta dalla prossimità al terreno; la polvere entrava nel naso, facendolo starnutire; gambe e dita dei piedi galleggiavano in aria: nyayo juu, gridavano gli spettatori, e cantavano gioiosi.

    Nyayo Nyayo juu
    Hakuna matata
    Fuata Nyayo
    Hakuna matata
    Turukeni angani

Ma la loro attenzione era fissa su mani e braccia. Organi che solo qualche minuto prima avevano dimostrato un’incredibile gamma di capacità si muovevano a malapena di un metro. Dopo qualche passo, le mani gridarono di dolore, le braccia barcollarono, ondeggiarono e lasciarono cadere il corpo. Si riposarono e poi fecero un altro tentativo. Questa volta provarono a divaricare le dita meglio che poterono per fare presa sul terreno, ma solo i pollici furono in grado di estendersi. Provarono a fare la ruota ma questa mossa fu squalificata perché per il completamento coinvolgeva anche le gambe. Era il turno delle dita dei piedi di ridere. Presero in prestito forti toni gutturali dalla bocca per distinguere la loro risata dai toni striduli che avevano usato le dita. Udendo tanto disprezzo, le braccia si infuriarono e fecero un ultimo tentativo disperato di reggere il corpo. Non riuscirono a fare un passo. Esauste, le mani e dita rinunciarono. Le gambe furono felici di mettere in mostra la propria prodezza atletica: marciarono sul posto, trottarono, corsero, fecero alcuni salti in alto, in lungo, senza lasciare cadere il corpo nemmeno una volta. Tutti i piedi degli spettatori pestarono per terra in segno di approvazione e solidarietà. Le braccia alzarono le mani per protestare contro questa mancanza di spirito sportivo, dimenticando troppo facilmente che a cominciare il gioco erano state loro.

Ma tutti, inclusi gli spettatori, notarono qualcosa di strano circa le braccia: i pollici che si erano divaricati nel tentativo di reggere il corpo erano rimasti separati dalle altre dita. Gli organi rivali stavano per ricominciare a ridere quando notarono qualcos’altro: ben lungi dal rendere le mani meno efficienti, il pollice separato ne esaltava la capacità di afferrare e impugnare. Cos’era? La deformità tramutata nel potere di dare forma!

La disputa tra gli organi per decidere il vincitore andò avanti per cinque giorni: il numero di dita in ogni arto. Ma per quanto ci provarono non furono in grado di dichiarare un sicuro vincitore; ciascun tipo di arto era il migliore in ciò che faceva meglio; nessuno poteva farcela senza l’altro. Cominciò così una sessione di congetture filosofiche: cos’era il corpo, ad ogni modo, chiedevano tutti, e si resero conto che il corpo erano loro tutti insieme; erano l’uno nell’altro. Ogni organo doveva funzionare bene perché tutti funzionassero bene.

Ma per evitare una simile diatriba in futuro e per evitare di darsi noia l’un l’altro, fu deciso da tutti gli organi che da allora in poi il corpo avrebbe camminato eretto, i piedi ben piantati per terra e le braccia su in alto. Il corpo era contento della decisione ma avrebbe concesso ai bambini di camminare carponi per non dimenticarsi delle proprie origini. Si divisero i compiti: le gambe avrebbero portato il corpo, ma una volta giunti a destinazione, le mani avrebbero fatto tutto il lavoro che richiedeva di fare o reggere strumenti. Mentre le gambe e i piedi svolgevano il compito pesante di trasportare, le mani afferravano e usavano i loro talenti per modellare l’ambiente, e assicurarsi che il cibo raggiungesse la bocca. La bocca, o meglio, i denti, lo avrebbero masticato e mandato giù nella gola alla pancia. Pancia avrebbe spremuto tutti i principi nutritivi e poi li avrebbe versati nel sistema di canali attraverso i quali i principi nutritivi sarebbero stati distribuiti in tutti i meandri del corpo. Poi pancia avrebbe portato il materiale usato nel suo sistema di scarico, da dove il corpo lo avrebbe depositato nei campi aperti o seppellito sotto la terra per arricchirla. Le piante avrebbero dato frutto; le mani ne avrebbero colto una parte e lo avrebbero messo in bocca. Oh sì, il cerchio della vita.

Anche giochi e divertimenti furono divisi di conseguenza: cantare, ridere e parlare furono lasciati alla bocca, la corsa e il calcio perlopiù alle gambe, mentre il baseball e il basket furono riservati alle mani, salvo che erano le gambe a dover correre. In atletica, le gambe avevano tutto il campo per sé, perlopiù. La chiara divisione del lavoro fece del corpo umano una formidabile macchina biologica, capace di vincere in astuzia persino gli animali più grandi per quanto poteva realizzare in quantità e qualità.

Tuttavia, gli organi del corpo si resero conto che l’accordo permanente a cui erano giunti poteva ancora causare conflitto. La testa, stando lassù, poteva sentire di essere migliore dei piedi che toccavano per terra, o di essere la padrona, e gli organi sotto di lei soltanto dei servi. Misero in chiaro che in termini di potere, la testa e qualunque cosa sotto di lei, erano eguali. Per rimarcarlo, gli organi si assicurarono che dolore e gioia di qualunque organo fossero sentiti da tutti. Avvertirono la bocca che quando diceva il mio questo o quello, stava parlando per tutto il corpo e non come il solo proprietario.

Cantarono:
    Nel nostro corpo
    Non c’è servitore
    Nel nostro corpo
    Non c’è servitore
    Ci serviamo a vicenda
    L’uno per l’altro
    Ci serviamo a vicenda
    L’uno per l’altro
    Ci serviamo a vicenda
    La lingua nostra voce
    Tu mi sostieni e io ti sostengo
    Costruiamo un corpo sano
    Tu mi sostieni e io ti sostengo
    Costruiamo un corpo sano
    La bellezza è unità

    Insieme lavoriamo
    Per un corpo sano
    Insieme lavoriamo
        Per un corpo sano
        L’unità è il nostro potere

Questo diventò l’Inno del Corpo Unito. Il corpo lo canta ancora oggi e questo è quel che fa la differenza tra esseri umani e animali, o quelli che hanno respinto la rivoluzione eretta.

Nonostante quel che videro, gli animali a quattro zampe non avrebbero avuto nulla di questa rivoluzione. Il canto era una faccenda ridicola. La bocca era fatta per mangiare e non cantare. Formarono il partito conservatore della natura e rimasero attaccati ai loro modi senza mai cambiare abitudini.

Quando gli esseri umani imparano dal sistema degli organi, fanno bene; ma quando vedono il corpo e la testa come fazioni in guerra, uno al di sopra dell’altra, diventano simili ai cugini animali che hanno respinto la rivoluzione eretta.


Giulia Zuodar holds a PhD in translation from Trinity College Dublin and is a freelance translator. She mainly focuses on literary translation, with a special interest in postcolonial literatures and literatures in English.

Jemo Me Wot Atir Atir: Onyo Pingo Dano Woto Lacungu Cungu

The Upright Revolution 4


Acholi

Beatrice Lamwaka

Ikare macon angec onongo dano woto ki tyen-gi ki cing-gi calo lei mukene ma tyen-gi angwen.Dano onongo dwir loyo apwoyo lum,kwac onyo amuka.Tyen ki bad onongo loyo dul kom mukene:onongo gitye ki wang mwot marom:pal gwok ki wang pyer;otweng ki cong; odilo tyen,ngut bad,par tyen k icing ma weng gik ki nyig tyen ki nyig cing abic ma lyet onongo tye i nyig tyen ki nyig cing acel acel.Cing ki tyen onongo kiyubu marom ki nyig tyen abic ki tyen bene ma lwet tye i nyige acel acel.Cing ki tyen onongo kiyubu marom ma nyig tyen tye ki min nyig cing ki min nyig tyen ma dongo-gi kwange wa ikom lanyig cing ki tyen ma cok ki dye cing ki dye tyen.Ikare meno min cing onongo cok ki nyig cing mukene ni ki nyig tyen bene onongo tye cok ki nyig tyen.Tyen ki cing onongo gilwonge ni wadi macok.

Onongo gikonye me tingo kom kamma mito cito iye weng;i cuk,i dukan,i itto yat ki lor ki i wi yat ki wi got,kamo keken ma mito wot.Wa i pii bene,ongo gitiyo maber kacel me konyo kom bedo i wi pii,kwang onyo pye i pii. Onongo gingeyo loc alwak ki kwo kacel ma giworo twero pa ngat acel acel. Onongo bene ginongo kony ki bot dul kom mukene calo dwon ma oa ki i dog,winyo lok ki ikom it,ngweyo ki um,ki neno ki ikom wang.

Tic-gi ma kubbe oweko dul kom mukene nyeko mako gin matek. Gin onongo okwero miyo kony ki wadi-gi macok ki ryeko madongo ma gitye kwede. Nyeko owumu wangi ma ogengo gin bedo ki ngec ni tyen k icing tero gin i kabedo ma boco.Gucako bedo ki yub marac ikom lumii kony aryo magi.

Leb olego tam ki bot adam ci oketo i tic cutcut.Ocako bedo ki ur,malongo ikom tego ki kero pa cing ki tyen.. Nga ki ikin-gi matek loyo lawote,en obedo ki ur.Tyen ki cing ma onongo pe tye ki kit par ikom ngo ma lawote tye kwede,onyo romo timmo olego dwon ki bot dog ci ocako wacco ni gin tye ki lony loyo ikom kom loyo lawote.Lara man olokke oo wa i wacco ni nga ma nenno mit loyo;cing okato ki en nyige boco,dok bene kun cayo nyig tyen ni cek dok bene kinong.Me nenno ni lok pe oloye,par tyen okato lok ni me cayo tino pa nyig cing ma mogo kec neko!Man omedde pi nino ma pol ma kine mogo onongo balo ber bedo i yoo me tic kacel i kin-gi. I agikki-ne oo wa i lok me lara ni nga matye ki teko ki kero maloyo lawote,ci gucito bot dul kom mukene ni okony rocco wat i kin-gi. Leb aye okato ki tam ni omyero pyem obed tye ikin wadi macok aryo magi.Gin aryo weng oyee ni pyem ma leb okato kwede ni ber.En ma kono kitimo nining?Mukene omoko ni omyero obed pyem rette ikin tyen ki cing,mukene omyero obed pyem tuku ki pala lucwan,pyem core,pyem nge ngec onyo tuku tam matut ma weng kikwero woko pien kinongo ni pyem magi dul kom aryo ni peke ki kero marom me loyo.Dok en leb acelli aye olego tam ki bot adam ma onongo yoo mayot me cobbo lara man.Dul kom acel acel omyero okatti ki gin atima ma lawote omyero otim ma ngat man timo inge lawote.Cing ki tyen gin weng oyee tam man.

Pyem man obedo kamma ki jwero i bunga macok ki dog nam.Dul kom weng obero atera me nenno peko maromo poto atura ikom kom,ikare man ma dong pyem tye ikin dul kom.Wang oneno mabor ki kwiri neno peko maromo poto pi pyem man ki tung kamo keken,it gutere me winyo gin mo keken ma aa ki bor piny mo keken;um ogolo ot ume weng gin mo pe ogenge nyeyo gin mo keken marac ma wang okalo,ki winyo pire pa it; ki bene leb onongo tye atera me dange,ka peko mo onen.

Yamo orweyo pi pyem man i but bunga angwen,pii ki yamo.Lei latyene angwen aye okwongo o i kapyem man ma madongo ikine onongo omako jang yat ma alumalum ma nyutu ni giwoto ki kuc.Lei ma ogure ocoko lei ma nenno mit calo kwac, kitikiti, labwor, Amuka, Lalu, Lyec, kinaga, Dyang latunge boco,Jobi latunge cego,Apoli,Lajwa,Apwoyo lum,Buyu ki oyo.Ikin ma bedo i pii obedo iye Raa,Rec,Nyang ma guweko dul kom-gi ma malo i wi pii ki maping odong i nam. Latyene aryo Udu,Aweno ki Pikok gugoyo bwom-gi ki yom cwiny;Winyi okok ki i wi yat;Ojiri okok ikare weng.Opyen,Otwilkot,Odangkidi,Kolok omulu i ngom onyo ikom yat.Langogo owoto ma lwitte alwita ki deyo labongo rune,ma kitung cel lagwee obedo kalonge,ma pe bedo i kabedo acel.Ongera,Gunya,Gorila obedo kapye kwange i jang yat.Wa kadi ki lum bene obedo kayenge mot ki mwolo,ma kulle ka tire ma gigwenye agweny.

Ma dog tye ayaba kiwero wer me pyem man:

    Watimo man me bedo ki yomcwiny
    Watimo man me bedo ki yomcwiny
    Watimo man me bedo ki yomcwiny
    Pien wan weng
    Wa-a ki i cwec acel.

Cing ki tyen okwonge me yee adwoggi me pyem man;labongo,bura me aa woko ki i pyem man,jemo ony kweyo kom.

Cing aye okwongo katti ki atima: gubolo bau i ngom.Tyen lacam onyo lacuc onyo bene gin ayo weng omyero okwany bau man ci obol.Tyen aryo ni bene kiyee ni giromo penyo tam ki bot i kin-gi i cawa mo keken i kare me pyem man, ki bene giromo nongo kony ki bot nyig tyen acel acel onyo gin weng me cobbo tic man.Gutemo lokko ki coro,gutemo jami atima weng ento onongo pe gitwero illo maber,ento coro aye olo onongo gitwero gweyo dire manok.Inge nenno man,nyig cing olego dwon ki bot dog ci onyero dok onyero matek. Cing lapyem i pyem man gunyutu deyo-gi calo i pyem man calo i pyem beco ma gunyutu tino kom-gi ci gukwanyo bau.Gubolo kamma bor wa i bunga ma oweko neno me woro i kom-gi ki bot lupyem ki luneno.Gin onyutu diro mukene:Guyero kweyo matino ki i mucele ma i bakuli;gurwako uci i te libira;guyubu lating yec ma kitelo ki tol me tingo yen mapek;guyubu tong ma gubolo kamma bor,ma tic man nyig tyen onongo leko aleka pire.Tyen obedo mot ki ur ikom ngo ma wat-gi macok twero timmo.Cing luneno gudongo matek me nyutu neno me woro ki cwak ikom cing lawot-gi ma ocwero cwiny tyen tutwal. Ento pud nongo pe guyee illo cing-gi ni kiloyo gin kadi bed neno me cwer cwiny onongo nen i wang-gi ma nyig min tyen-gi onongo tye ka goyo lawala i kweyo kun gitamo ngo me amiya k icing me atima ma romo cungu wi-gi. Man dong onongo Odong kare pa tyen ki nyig tyen me miyo gin atima ki cing.Meg-gi onongo guwaco ni pe tek .Cing omyero oting kom ki i teng lawala acel wa i mukene. Man kit tic atima ababa ango nyig cing obedo ki tam ikom gin atima man.Onongo dong kare ne nenno kit ma man obi timme kwede.Jami weng ma ikom onongo tye ataro.Cing ogudu ngom;wang onongo cok ki ngom ma onongo pe twero neno maber,apwa odonyo i um oweko ojiro;tyen ki nyig tyen onongo tye i yamo:nyayo juu,luneno odange ci guwero tukutuku.

    Nyayo Nyayo juu
    Hakuna matata
    Fuata Nyayo
    Hakuna matata
    Turukeni angani

Ento wang-gi onongo tye ikom cing ki bad.Dul kom ma dakika macok angec onongo tye ka nyuttu diro ni onongo pe romo dire kadi manok.Inge kobo manok cing owoto dwonne woko pi arem,bad ocato ci oweko kom opoto.Guywee cid ok gutemo odoco. I cawa man gutemo ketto kin-gi me makko ngom maber ento nyig min cing keken aye onongo twero dire.Gutemo lore calo gadigadi ento man kikwero woko pien bene kitiyo iye ki tyen.Man onongo dong kare pa nyig tyen me nyero.Gulego dwon ki bot ki bot dog wek dok owinye pat ki ma cing onongo otiyo kwede ni.Winyo ngala man ocwero cwiny bad ci dok gutemo tingo kom odoco.Man ongayo gin woko.Ma guol cing ki nyig cing oyee ni gin atima man tek pe gitwero.Tyen cwiny-gi obedo yom me nyuttu diro-gi me tingo kom:gunyono tyen-gi i ngom,gunweco,gupye malo,gulenge wa lobongo retto kom i ngom kadi kical mo. Tyen luneno weng onyono ngom me nyuttu cwak ikom tyen lawot-gi.Cing oilo cingi me kwero tim pa tyen ma pe nyutu cwiny me tuku maber,kun wi-gi owil woko ni gin aye ocako wake ki diro-gi me timmo gin atima. Ento gin weng wa luneno onongo ni patpat pa kit cing tye : Nyig min cing ma dire kene ni ikare me tingo kom cung kene pe bedo i kanget luwote mukene ni.Dul mukene onongo dok mito cakko nyero ci dok gubedo ki neno mukene, mapat ki nyig min cing ma cung kene weko cing bedo goro en konyo me makko jami maber.Man ngo?Goro ma olokke odoko kero mayubu!Laro lok ikin dul kom me kato ki ngol me nongo laloyo otero nino abic marom ki wel nyig tyen ki nyig cing.Kadi bed gutemo kato ki nying laloyo oloyo gin woko;tyen ki cing weng olo tye ki gin mo ma gitimo maber loyo ma ngat acel pe romo bedo maber lobongo lawote.Gucako tam matut ikom lok man: kom kono obedo ngo,gupenye i kin-gi ci gumoko ni kom bedo acel ma nongo dul kom weng tye kacel,Dul kom weng omyero otii maber wek lawote otii maber.Wek pyem ma kit man obed peke anyim wek dul kom pe obed ariya ki luwot-gi dul kom weng omoko ni kom omyero owot atir ma tyen nyono ngom maber ma bad tye malo i yamo.

Kom iye obedo yom pi tam ma kimoko ento oyee ni lutino omyero ma gimulu amula ki tyen ki cing wek pe wi-gi owil kamma gin oa ki iye.Gupoko tic:tyen omyero oting kom ento ka kom dong oo kamma obi cito iye,c icing omyero tic mukene ma mitte onyo calo makko toktok. Ma nongo tyen ki par tyen timo tic matek me tingo kom ni,cing miyo kony me tic wek cam oo i dog.Dog onyo lak omyero onyam ci ocwal i dwon ci ocit i ic .Ic omyero obi mocce ci ocwal i cin ci mocce dong ket i dul kom mukene.Ic dong poko mukene ma kom pe mito ni kato woko ma kiromo ketto i ngom onyo kiyiko roco moc ngom.Gin apita dongo iye nyako nyige;cing pwono mukene ci keto i dog.Kit ma jami wilobo wire kwede. Kadi wa tuku ki gallo wang kipoko woko:wer,nyero ki lok ma kiweko ki dog;ngec ki gweyo odilo polle kiweko ki tyen,kun tuku odilo abola ki weko ki cing’ento kadi bed kumeno tyen aye konyo me ngwec i tuku magi.I pyem ngwec tyen aye timo pol pa tic man kene. Pokko tic ma kipoko ki dul kom ni oweko dano tiyo calo nyonyo ma loyo wa lee madongo loyo dano. Ento dul kom ni tic ma kipoko ni romo kello apokapoka ikin dul kom.Kit ma wic tye malo ni wic romo tammo ni en pire tek loyo tyen matye ping gudu ngom ni onyo ni rwot ma dul kom ma ping ni luticce Gutito ni malubbe ki kero pa dul kom wic ki dul kom mukene ni girom.Me cero katyen lok man dul kom omoko ni arem ma dul kom acel acel tye kwede kwako dul kom weng.Guciko dog ni man mega nica ni mega nongo tye kalok pi dul kom weng,pe macalo rwed gin mo pire kene.

Guwero:
    Ikom-wa
    Latic pa lawote peke
    Ikom-wa
    Latic pa lawote peke
    Wan wakonye ikin-wa
    Wan pi wun
    Wan wakonye ikin-wa
    Wan pi wun
    Wan wakonye ikin-wa
    Leb dwon-wa
    Mak cinga an amako megi
    Wayubu kom ma kome yot
    Mak cinga an amako megi
    Wayubu kom ma kome yot
    Deyo tye i ribbe
    Kacel watiyo
    Pi kom ma kome yot
    Kacel watiyo
        Pi kom ma kome yot
        Ribbe aye teko-wa

Man odoko lubaro pa kom.Kom wero watin ma man aye poko kin dano ki lee,onyo lee ma gukwero wot atir atir.

Mapat ki gin ma guneno,lee latyene angwen gukweyo lok man.Wero lubaro pa kom ni pe kwako dok bene niango gin. Dog kiyubu me cam pe me wer.Gucako dul me gwokko lobo ma orumu gin ma gumoko tam-gi pe me lokko kit-gi.

Ka dano onongo pyony ki ikom kit ma dul kom tiyo kwede,gitimo jami mabeco pi kwor-gi;ento ka guneno kom ki wic calo jo matye kalweny ma acel tye malo loyo luwote ci gibino cok tutwal ki lee ma wadi-gi ni ma gukwero tam ma kimoko ni omyero kiwot atir atir.


Beatrice Lamwaka is a recipient of 2011 Young Achievers Award. She was shortlisted for the 2011 Caine Prize for African Writing and was a finalist for the South African PEN/Studzinski Literary Award 2009. The anthology of short stories​,​ Queer Africa: new and collected fiction (2013), which includes her short story, won the 26th Lambda Literary Award in the fiction anthology category in 2014. She was selected as one of young African Scholars for the Harry Frank Guggenheim Foundation’s special program in 2009. Her stories have been translated into Spanish, Italian, and French.

Pirlitol Darodiingol/Ko Wazi Yimve Njahirta Dardarnde

The Upright Revolution 4


Fombina

Farida Yahya

Ndenno/voyma yimve zon no njahira kosze bee juuze bana tagle ze kosze nayi njahirta. Vivve Aadama vuriino Mboju, Sirgu e gaduuru ladde yaawugo. Kosze bee balbe vuriino vadootirgo dow terze luttuze: jokke maaje vuriino foondootirgo: balbe bee poove; covvuli bee kopi; kolvule bee kuu’uuje, kosze bee juuze, zon timminiri bee kooli jowi jowi bee pezeeli haa worjooru junngo e kosngal. Juuze bee kosze no kooli zin njeerootiri zon nanndi diga koola be worjooru haa yaago cifatoy. Voyma/ndenno hoondu worjooru zon no vadootirii bee kooli luttuzi, non non boo koola ngora nga kosngal. Kosze bee balbe zon no nawlootira.

Ze zon no mballootira haa roondaago vanndu haa ndu yizi yaago fu, to luumo, maggaago lezze e kooseeje, koo toye ze ngizi yaago. Koo nder ndiyam, ze kuuday ze mballa vanndu weeya, yino, muta. Ze potiday no ze ndarwida haa kuudal maaje. Ze potuno boo ze nguxo walliinde terze gozze, bana sawtu diga honnduko, nanze diga nowru, lumngol/soo’a diga kinal bee maa giize diga gite.

Piyal wasnuuji zon no foondi foti luuraayi wazi terze luttuze kaaji. Ze seyoraaki bee moxxere wuxaande/hagaande haa nawliraaje/denziraaje, kaajal wumniize ngam kosze e juuze babe maaje. Nden ze puzzi konnootirgo bee terze ciwtaaze zen.

Zemngal hagi dabare haa ngaandi nden fuzzi kuugal jisde nden. Ngal fuzzi hayzingo, bee bannguzum dow semmbe balbe e kosze. Ngale vurduno semmbe, ngal hayzini. Dawze zizi nawlirze meezaayi wannaago bee ko luttuze kuwata, nden ze kagi sawtu haa honnduko nden ze ngazi ko aaxugo way kannje vurdi samman/nafu haa vanndu dow luttuze. Zum warti jotta kam ngale vurdi woozugo; balbe njiltori bee juutugo kooli juuze maaje, non non boo ze mbusti kooli kosze way ndammi tekki kooli kosze njoviti mbii kooli juuze nawlirahoy mbeelaakoy cewkoy! Zum tokki felfeltirgo haa wazi nyalze zuzze, yaake feere haa zum haza ze kawta ze kuuda no haani. Zum volwi warti ka bawze wolwete; ze ngayliti ze xami terze luttuze kolla vurdu ngal nder maaje.

Nden zemngal waddi numo mum wii zum waza foondo. Ze fuu ze mbii zum dabare woonde. Terze gozze kam ngizii no zum waza durwo ngo kosngal e junngo. Gozze boo ndarwi dow fijo kafahi, xeftuki tedduzum, pargal, e pijirle gozze sey ni ze fuu ze njavaaka ngam ze torray terze gozze.

Haa jotta ni zum zemngal nde ngal hagi numo haa ngaandi, zum hanngal waddi ngurtorngol koyngol. Kala terngal fuu wardi bee jurkol mum, balbe e kosze ngerdi. Foondo ngon wazaa nder laynde yayniinde lavnde kombi maayo. Terze luttuze zen taskiti bozzum ngam koo woodi ko uddoto torra vanndu, ngam terze zen zon sukli kavda hakkunde maaje. Gite xeewi dayzum yajjini ngam kalluzum/torra no sewri fuu yi’a zum; noppi pizziti ngam nana sawtu no famziri fuu diga daayzum; kinal fifti poorooli mum laavi ngam soo’a nana, ngal hefta kalluzum zum gite ngi’aayi, noppi nanaayi, nden boo zemngal zon taskiti wullay hoola maatina to woodi kalluzum.

Henndu wifi maatini habaru foondo ngon haa buttuli nayi nder laynde nden, ndiyam bee henndu. Dabbaaji zi kosze nayi zon nder ko yaldiri, dabbaaji mawzi ngardi bee lice kecce ngam hollugo jam zi ngardi. Zum tokkal dabbaaji zi noone feere feere, ba Sirgu, wirso, rawaandu/njagaawu, gaduuru ladde, fowru, nyiiwa, tireewa, geelooba, nagge luwiinge e mbana, lelwa, hamfurde, mboju, doomburu, geezooji nder ndiyam, ngabbu liingu, ngilanngeeru, zi mbeeyi dow maaji wanngi haa pomowle ko lutti bo, nder maayo.

Dabbaaji zi kosze zizi, ndawwal, jawngal, zaawiisu wanngini powne mum zon seyseyti; colli njippi diga lezze; keezeezu wazi ko yimugo. Sansanzo/caycayzo, ngilngu, lingolinngoore, kaatoota ladi yahi dow lesdi koo lezze. Doonyorgal yahiri zayzum bee hakkiilo, nden pallaandi doggira zo’o doggira zo’o, de’’itataa nokkuure woore. Waandu, mbaanga, dorooru e diwa dow lice. Hattaa maa lezze e baafe nguuro lesno nden vamto.

Honnduko mavvitiri foondo ngon bee gimol:

    En ngazu zum ngam seyoo zen
    En ngazu zum ngam seyoo zen
    En ngazu zum ngam seyoo zen
    Ngam diga huunde woore xiftuzen enfu.
    Balbe e kosze kuni njavi ko darwa ngetti;
    Walaa baale, kulol kommbol, tikkol koo zaayol.

Balbe arti fuzzugo jurkol; ze cakkini lekki haa leddi. Nden kosze, nanal koo nyaamal, koo maa ze zizi fu xefti ngal sakkini ngal. Kosze zen ndarwida yaake foondo ngon, nden ze naftoroo kooli maaje go’o go’o koo zi fuu maaji, no kumtirta haaje. Ze kavda ze ngaylita zum; yerva zum; ze kavda no ze kavdiri fuu ze potaayi xeftugo zum bozzum: haa sottingo zum, ko ze mbaawata wazugo ni sey latugo zum sotta sezza. Yiigo non wazi kooli kagi sawtu diga honnduko zi ngazi ko jalugo. Balbe jurkooje xukkini uyti haa fonndo ngon, ze kolli sewsewru maaji nden nder kawtal feere ze xefti leggal ngal. Ze cakkini ngal daayzum nder laynde. Zum hayzini hilni poondoove e daaroove. Ze kolli mbawka e maskam feere bo: ze cuvti ngabbon njaareendi diga sigorga maaroori; ze lamni/wurni gaaraaji haa baate; ze ngazi injiyel pamarel xeftooyel lezze tedduze; ze ngazi jaare ze kuvii ze daayzum, cottinol ngol e kuuze ze kooli kosze potaayi sinaa nder koyzol. Kosze kam sey njoozi ngazi ko hayzingo bee kuuze denzirahoy maaje. Balbe daaroove kelli, kolli seyo zowtani balbe bandiije, zum suni zum sargi kosze masin. Fuu e non ze gerdaaki bee vureeki; ze njoozi ze njurngini ze ngewri, kooli maaje gorjooji zizi ngazi ko diidugo haa njaareendi ngazi tarde, no ze ngurtorto semteende.

Haa ragare ni, zum wakkati kosze e kooli mum ngatta jurkol. Ze mbii jurkol maaje kam koyngol. Juuze ndoondo vanndu ndu fuu tartodo bee maaru. Kooli kalliti mbii aye jurkol ginnaangol. Zum hunnde yiigo. Koo zume haa vanndu zon ruzziti. Juuze e tiggi to leddi; gite vaditake leddi, buttulli giize maaje faddaama zon suti leddi, sollaare nasti kinal, wazi ngal zon zisla; kosze e kooli mum zon sinngini dow henndu; daaroove ngazi ko yimugo e ndiwa e mbi’a nyayo juu,

    Nyayo Nyayo juu
    Hakuna Matata
    Fu’ata Nyayo
    Hakuna Matata
    Turukeni angani

Sey dey hakkiilo maaje zon dow juuze e balbe. Terze kollay noone maskam e kaayeefiiji mum nder wakkatiyel sezza caaliingel ze ngarti ze potaayi koo ze cotta. Juuze ngazi javle sezza sey ngazi ka bojji way nawzum, balbe ndalndalti, njorsiti sey vanndu yani. Ze ciwti nden ze puzziti fahin. Kadi bo ze kavdi ze porta kooli bozzum ze vucca leddi sey gorjooji maaje porti. Zi poondi zi cotta zum saldori ze ngam ze timminiri bee naftoraago kosze fahin. Dum yaake kooli kosze njalata. Ze kagi sawtuwol moddungol diga mozorgol e honnduko ngam ze njobito jaleekoy cewkoy koy kooli junngo njaluno.

Nde balbe nani uytaare kosze sey ze tikki ze monni nden ze kaykini ze poondi roondaago vanndu. Ze mbaawaayi ze cotti koo falannde. Juuze bee kooli nde tampi sey njankiri hokki hoore. Kosze kam zon ceyi ngazi ko hallugo maskamji mum e pijirle mum. Ze koosi wakkati ze njoki, ze ndiwi, ze towni ze juutini wazaayi vanndu yani. Kosze daaroove fuu pii leddi tabbitini zowtanii ze. Balbe vamti juuze peli fijo ngon, ze ngejjiti kannje puzzu no foondo fijo ngon.

Sey ni woodi ko ze kirliti huunde hesre woore bee daaroove fuu, ze kiriti gozzum kesum haa balbe: hoondu worjooru portinoondu yaake juuze jogiino vanndu vartake to kooli luttuzi. Terze nawlirze ngazi ka moosuki e njala nde ze kiriti non; nde worjooru varti dayti wazi juuze ngalaa semmbe waawataa disa, nannga, jogo bee semmbe. Zume zo’o? Njiiju wazi!

Terze ngazi ko yeddootirgo haa wazi nyalze zuzze ze keptaayi ngale vurdi mbawka, lissaafi kooli junngo e kosngal dow kala tergal fu. Sey ni ze kabdi ko mbaawata ze keptaayi beefiingal (vurdungal); kala terze nawlirze fu kilnii dow ko ze kuwi; walaa kuwoowal feere mum sinaa bee hawtaande go’ootal. Ze puzzi volinngo numo maaje ze kepti: ko wi’ete vanndu kam maa? Ze fuu ze xami, ze paami mobgal maaje fuu woni vanndu; ze zon sozootiri kala tergal fuu sey to zon huwa nden terze luttuze maa kuwa bozzum.

To zum wazay bano ngo foondo yeeso nden bo haza nastanngo/ jillinndirgo kuuze maaje, terze zen pottini diga hannde vanndu darodo yaha, kosze boo njaava leddi nden balbe boo keeda dow kena. Vanndu seyori bee pottinol ngol sey dey ndu accay vikkoy lada ngam taa ngejjita asli mavve. Ze cenndi kuuze: kosze ndoondo vanndu to ni haa ze njaari haa wonorde, juuze boo kuwa koo jogo ko huutinirte. Nden kosze bee teppe ndoondo donngal teddungal, juuze boo naftoro maskamji muuzum kuwana nokkuure, nden tabitina honnduko hevi nyamndu. Honnduko koo maa, nyiixe maako, xakka ndi, nden yervana mozorgol hokka reedu. Reedu boo vizza nafoojum fuu rufa zum nder laabi xiixam nden zi cenndana buttulli vanndu fuu. Nden reedu hoosa ceke ze nafataa fuu rufa haa yaasi koo ira nder leddi ndi vedda koonal. Lezze puza, ndima vikkoy, juuze liixo itta ngokkoy nden kokka honnduko. Ee, non woni tarde ngeendam.

Koo pijirle e gimi hilngo maa cenndiraama bana nii: gimol, jaleeze bee wolde accanaama honnduko; pargal e diwa diwa accanaama kosze; nden bolji pijirteezi juuze kam hokkitaama juuze, kadi bo, kosze mballira pargal. Pijirle dogga dogga kosze hokkitaama babal ngal fuu. Cenndol kuuze banngungol wazi vanndu warti ba masinyel marngel yonki, dabbaaji mawzi nder ko zi poti hebugo zuzzum tilimzum.

Non non bo, terze vanndu kepti jeerol kuuze tabutungol ngol tammi waddugo luural. Hoore heedunde dow hoositiray nde vuri kosze memooje leddi hayre laati mawnde nden terze luttuze les maare woni, maccuze tan. Ze kolli to semmbe kam, hoore nden bee ko woni les maare fuu, ze potay. Ko tabitintaka, terze zen kepti nawzum bee belzum to hevi gootal ze fuu ze maatay. Ze baggini honnduko ko acca wiigo zoo jey am, too jey am to ko wolway ko wolwana vanndu ndu fuu taa wi’a tergal gootal bana hanngal tan mari ndu:
Ze gimi:

    Nder vanndu men
    Maccuzo walaa/jeyaazo
    Nder vanndu men
    Maccuzo walaa
    En zon mballootira
    Jey meezen jey meezen
    En mballootira
    Jey meezen jey meezen
    En mballootira
    Zemngal zum sawtu/konngol men
    Jogam mi jogee
    Mahen vanndu yamru
    Jogam mi jogee
    Mahen vanndu yamru
    Kawtal zum bozzum
    Kawten kuuden
    Vanndu men yamza
    Kawten kuuden
    Vanndu men yamza
    Kawtal woni semmbe men.
    Zoo woni taakeere do’a vanndu.

    Vanndu wazi ko yimugo haa hannde kannjum
        Feerootiri vii Aadama bee dabbaaji,
        Koo zin zon caliizi ngaylitol darodiingol.

Bee zu’um ko zi ngii fuu, dabbaaji zi kosze nayi zi kevaayi pirlitol darodiingol. Way gimol kam zum huunde meere. Honnduko kam wazaama ngam nyaama naa yima. Zi kawti zi ngazi mobgel seyo maaji feere zi ngaylataa ngikke.

Nde vivve Aadama paami no terze cozootiri/njusvootiri, kuwa bozzum, to ni ve ngii vanndu bee hoore zon kavda, go’o zon dow gootal, ve ngarta bana dabbaaji mavve nawlirzi zin zon caliizi pirlitol darodiingol.

  
Read the English translation – The Upright Revolution: Or Why Humans Walk Upright by Ngugi wa Thiong’o
Edited by Adamu A. Siuto


Farida Yahya is a 29 year old entrepreneur, biochemist, writer, and mentor. CEO, LumoNaturals, Abuja’s foremost natural hair salon and shop. She is Editor-in-chief at northernlife.ng; A news and features website with the sole aim of celebrating youth initiatives, and shining a light on communities. Her interests also include; volunteering, charity and activism. She loves to read, write, create and network.

ADAMU A. SIUTO is a Pullo by tribe born in 1966 at Wuro Daande Mbanga, Sardauna Local Government, Taraba State Nigeria. He attended Tamvya Primary School from 1977 – 1983. He proceeded to Government Secondary Gembu in 1983 and completed in the year 1987. Consequently, he also furthered his education in the year 1989 to Federal College of Education, Yola where he red Agric Education Double Major and obtained his Nigeria Certificate in Education (NCE) in 1991. In the same year July, 1991 he took up appointment with Local Government Education Authority as a Classroom Teacher. He went to University of Maiduguri where he obtained his first degree in Linguistics/Fulfulde a combine honour in 2002. In 2003 he got admission in the same University to read M.A General Linguistics and at the same time was given a Graduate Assistant where he served for the period of two years. Presently, he is working with Taraba State Universal Basic Education Board, Jalingo

ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನಡೆದಾಗ

The Upright Revolution 4


Kannada (A Dravidian language)

Shashi Sampalli

ಮೂಲ: ಗೂಗಿ ವಾ ಥಿಯಾಂಗೊ
ಅನುವಾದ: ಶಶಿ ಸಂಪಳ್ಳಿ

ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಕೂಡ ಇತರೆಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆಯೇ ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಡೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಮೊಲ, ಚಿರತೆ ಮತ್ತು ರೈನೋಗಿಂತಲೂ ಆತನೇ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ. ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಆತನ ಇತರೆಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳಿಗಿಂತ ಅನೋನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಅವು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಸಂದು, ಮಂಡಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು; ಭುಜ ಮತ್ತು ಕಟಿ; ಮೊಳಕೈ ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲು; ಹಿಮ್ಮಡಿ ಮತ್ತು ಮಣಿಕಟ್ಟು; ಪಾದ ಮತ್ತು ಹಸ್ತ, ಹಾಗೂ ಎರಡರ ತುದಿಗೂ ತಲಾ ಐದು ಬೆರಳುಗಳು, ಪ್ರತಿ ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲು ಬೆರಳಿಗೆ ಉಗುರು. ಪ್ರತಿ ಹಸ್ತ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳು ಆಯಾ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನಿಂದ ಕಿರುಬೆರಳಿನವರೆಗೆ ಸಮಾನ ರಚನೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟುಗಳು ಇತರ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ತಾಗಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಕಾಲು ಮತ್ತು ಕೈಗಳು ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಗಳಂತೆಯೇ ಅನುರೂಪವಾಗಿದ್ದವು.

ಮಾರ್ಕೆಟ್, ಶಾಪಿಂಗ್, ಗಿಡ-ಮರ ಹತ್ತಿಳಿಯುವುದು, ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡ ಸುತ್ತುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಹ ಯಾವೆಡೆಯೆಲ್ಲಾ ಹೋಗಲು ಬಯಸುವುದೋ ಅಲ್ಲಿಗೆಲ್ಲಾ ಅದನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡುಹೋಗಲು ಅವುಗಳೆರಡೂ ಪರಸ್ಪರ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ನೀರಿನಲ್ಲೂ ಕೂಡ ತೇಲಲು, ಈಜಾಡಲು ಮತ್ತು ನೆಗೆಯಲು ಅವೆರಡೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವು ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯಿಂದಲೂ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವು ಅಗತ್ಯಬಿದ್ದಾಗ ಬಾಯಿಯ ಸದ್ದು, ಕಿವಿಯ ಕೇಳುವಿಕೆ, ಮೂಗಿನಿಂದ ವಾಸನೆ ಗ್ರಹಿಕೆ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡುವುದು ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು.

ಕೈ- ಕಾಲುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಲಯ ಮತ್ತು ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಇತರ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಿ ಹೊತ್ತಿಸಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಇಬ್ಬರು ಅಪೂರ್ವ ಸಹೋದರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೇಧಾವಿತನವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೊಟ್ಟದ್ದಕ್ಕೆ ಒಳಗೊಳಗೇ ಕುದಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೈ-ಕಾಲುಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಓಡಾಡಿಸಿವೆ, ಏನೆಲ್ಲಾವನ್ನೂ ತೋರಿಸಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಅಂಗಾಂಗಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು ಮರೆಸಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳು ಕೈ-ಕಾಲು ಜೋಡಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಚು ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದವು.

ನಾಲಿಗೆ ಮೆದುಳಿನಿಂದ ಒಂದು ಉಪಾಯ ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡಿತು. ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿ, ಬಲಶಾಲಿ ಎಂದು ಅದು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಯೇ ಆಶ್ಚರ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಅಬ್ಬಾ ಯಾರು ಗಟ್ಟಿ ನಿಮ್ಮಬ್ಬರಲ್ಲಿ! ಎಂದಿತು ನಾಲಿಗೆ, ಜೋರಾಗಿಯೇ! ಆವರೆಗೆ ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಈ ರೀತಿಯ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನೇ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇದ್ದ ಕೈ-ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ದಿಢೀರನೇ ಏನೋ ಹೊಸ ಭಾವ ಹೊಳೆಯಿತು. ಕೂಡಲೇ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸದ್ದು ಪಡೆದು ದೇಹಕ್ಕೆ ನಾನೇ ಮುಖ್ಯ, ನಾನೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಗಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಈ ವಾದ-ವಾಗ್ವಾದ ಬಹಳ ಬೇಗ ಯಾರು ಸುಂದರ, ನೀಳ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಗೂ ತಿರುಗಿತು. ತನ್ನ ಹಸ್ತದ ಉದ್ದನೆಯ ಸಪೂರ ಬೆರಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ಕೈ ಅವುಗಳನ್ನು ನಾಜೂಕಾಗಿ ಬಳುಕಿಸಿ ತನ್ನ ಅಂದ ತೋರಿತು. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದು ಕಾಲಿನ ಪಾದದ ಬೆರಳುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಟೊಣಪ, ಮೋಟು ಎಂದು ಹಿಯ್ಯಾಳಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ ಕಾಲಿನ ಬೆರಳುಗಳು, ತಿನ್ನಲು ಇಲ್ಲದೆ ಬಡಕಲಾದ ಬಡ ಸಹೋದರರು ಎಂದು ಸಪೂರವಾಗಿದ್ದ ಕೈ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಕಿಚಾಯಿಸಿದವು. ಕೈ-ಕಾಲುಗಳ ನಡುವಿನ ಈ ಜಗಳ ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆಗೆಲ್ಲಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಅವುಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕಲೆ ಸೊರಗಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಅದು ಯಾರು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಬಂದು ನಿಂತಿತು. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಅಂಗಗಳೇ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಅವು ಕೇಳಿಕೊಂಡವು.

ಕೊನೆಗೂ ಇದೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಾದಿದ್ದ ನಾಲಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮಾಡೋಣ. ಯಾರು ಗಟ್ಟಿ ನೋಡೇ ಬಿಡೋಣ ಎಂದಿತು. ಅದೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಉಪಾಯ, ಹಾಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳೂ ಸರಿ, ಸರಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನೇ ಮಾಡೋಣ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು. ಆದರೆ, ಯಾವ ಸ್ಪರ್ಧೆ? ಕೆಲವು ಅಂಗಗಳು ಕುಸ್ತಿ ಎಂದವು! ಕೈ-ಕಾಲು ಕುಸ್ತಿ? ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಕತ್ತಿವರಸೆ ಎಂದವು. ಓಟ, ಕಣ್ಣಾಮುಚ್ಚಾಲೆ, ಚೆಸ್,.. ಹೀಗೆ ಒಂದೊಂದು ಅಂಗವೂ ಒಂದೊಂದು ಆಟ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದವು. ಆದರೆ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಆಡಲು ಆಗದು ಎಂದೋ, ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಸಿಗದು ಎಂದೋ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಮತ್ತೆ ನಾಲಿಗೆಯೇ ಮುಂದೆ ಬಂದು, ಮೆದುಳಿನಿಂದ ಉಪಾಯ ಪಡೆದು ಒಂದು ಸರಳ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿತು. ಎರಡೂ ಅಂಗಗಳು ಒಂದರ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದರಂತೆ ಒಂದೊಂದು ಸಾಹಸ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ನಾಲಿಗೆಯ ಮಾತಿಗೆ ಕೈ, ಕಾಲುಗಳೆರಡೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು.

ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ನದಿ ಪಕ್ಕದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ದೇಹದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳೂ ಆಗಬಹುದಾದ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಪಾಯ ಅಥವಾ ಆಘಾತವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಭಾರೀ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಜಾಗರೂಕತೆ ವಹಿಸಿದವು. ತಮ್ಮದೇ ದೇಹದ ಅಂಗಗಳೆರಡು ಪರಸ್ಪರ ಸಮರಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದವು. ಇದು ಸಹಜವಾಗೇ ಭಯ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಣ್ಣುಗಳು ದೂರ-ದೂರದವರೆಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿ ಉದ್ದಗಲವನ್ನೂ ನಿರುಕಿಸಿ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಾದರೂ ಏನಾದರೂ ಅಪಾಯವಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದವು. ಕಿವಿಗಳು ನೆಟ್ಟಗೆ ಸೆಟೆದು ಯಾವ ಮೂಲೆಯಿಂದಾದರೂ ಅಪಾಯದ ಸದ್ದೇನಾದರೂ ಕೇಳೀತೆ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕಿಗೂ ತಿರುತಿರುಗಿ ಆಲಿಸಿದವು. ಮೂಗು ತನ್ನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಅಗಲಿಸಿ ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿಗಳನ್ನೂ ತಪ್ಪಿಸಿ ಏನಾದರೂ ಅಪಾಯ ಸುಳಿಯುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂದು ವಾಸನೆ ಹಿಡಿದು ನೋಡಿತು. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾಲಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಅಪಾಯ ಎಂದು ಕೂಗಿ ಕೂಡಲೇ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ತುದಿನಾಲಿಗೆಯಾಗಿ ಸಜ್ಜಾಗಿತ್ತು.

ಕೈ ಕಾಲುಗಳ ನಡುವಿನ ಈ ವಿಶೇಷ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಗಾಳಿ ಕಾಡು, ನೀರು, ಆಕಾಶದ ಮೂಲೆ-ಮೂಲೆಗೆ ಹರಡಿತು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮೊದಲು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಕಣಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಂತೂ ತಾವು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅಲುಗಾಡಿಸಿ ತೋರಿಸಿದವು. ಚಿರತೆ, ಚೀತಾ, ಸಿಂಹ, ರೈನೋ, ಕತ್ತೆಕಿರುಬ, ಆನೆ, ಜಿರಾಫೆ, ಒಂಟೆ, ಉದ್ದ ಕೊಂಬಿನ ದನ, ಗಿಡ್ಡನೆಯ ಕೊಂಬಿನ ಎಮ್ಮೆ, ಜಿಂಕೆ, ಕಡವೆ, ಮೊಲ, ಕತ್ತೆ, ಇಲಿಗಳೆಲ್ಲಾ ನೆರೆದವು. ಜಲಚರಗಳಾದ ನೀರಾನೆ, ಮೀನು, ಮೊಸಳೆ ಮುಂತಾದವು ನದಿಯ ದಡದಂಚಿಗೆ ಬಂದು ಅರ್ಧ ನೀರಲ್ಲಿ, ಅರ್ದ ದಡದಲ್ಲಿ ದೇಹ ಹರಡಿ ತದೇಕಚಿತ್ತದಿಂದ ನೋಡತೊಡಗಿದವು. ಎರಡು ಕಾಲಿನ ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್, ಗಿನಿಯಾ ಗೂಬೆ ಮತ್ತು ನವಿಲುಗಳು ಖುಷಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರೆಕ್ಕೆ ಬಿಚ್ಚಿ ಕೇಕೆ ಹಾಕಿದವು. ಮರಗಳ ನಡುವಿನಿಂದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಗಿಜಿಗುಟ್ಟಿದವು. ಮಿಡತೆ, ಜೀರುಂಡೆಗಳು ಹಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು. ಜೇಡ, ಹುಳು-ಹುಪ್ಪಟೆ, ಚೇಳು, ಸಹಸ್ರಪದಿಗಳು ನೆಲ, ಗಿಡ-ಮರಗಳ ಮೇಲೆಲ್ಲಾ ಹರಿದಾಡಿದವು. ಒಂದೆಡೆ ಓತಿ ಓಡುತ್ತಾ ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಬಂದರೆ, ಗೋಸುಂಬೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಕೋತಿ, ಚಿಂಪಾಂಜಿ, ಗೊರಿಲ್ಲಾಗಳು ಕೊಂಬೆಯಿಂದ ಕೊಂಬೆಗೆ ಜಿಗಿಯುತ್ತಾ ಬಂದು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡವು. ಗಿಡ-ಮರ-ಪೊದೆಗಳು ಕೂಡ ಅತ್ತಿತ್ತ ಅಲುಗಾಡಿ, ತೊನೆದಾಡಿ ಕೊನೆಗೂ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ನಿಂತು ನಡೆಯಲಿರುವ ಭರ್ಜರಿ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಕಣ್ಣಾದವು.

    ನಾವಾಡುತ್ತೇವೆ ಖುಷಿಗಾಗಿ,
    ನಾವಿದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಖುಷಿಗಾಗಿ
    ನಾವೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ, ಒಂದೇ ನಿಸರ್ಗಮಾತೆಯ ಮಕ್ಕಳು ನಾವು
    ಎಂದು ಬಾಯಿ ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು.

ಕೈ ಕಾಲುಗಳು ತಮ್ಮ ಪೈಪೋಟಿಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಏನೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಸೋಲು- ಗೆಲುವು ಎಂದೆಣಿಸದೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿದವು. ಯಾವುದೇ ಧರಣಿ, ಹೋರಾಟ, ಆರೋಪ, ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದವು.

ಕೈಗಳು ಮೊದಲ ಸವಾಲು ಒಡ್ಡಿದವು. ಮರದ ತುಂಡೊಂದನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಎಸೆದವು. ಕಾಲು; ಬಲಗಾಲು ಅಥವಾ ಎಡಗಾಲು ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಸೇರಿ; ಆ ಮರದ ತುಂಡನ್ನು ನೆಲದಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತಿ, ದೂರ ಎಸೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸವಾಲು. ಎರಡೂ ಕಾಲುಗಳು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಯಾವುದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾಲೋಚಿಸಬಹುದು, ತಮ್ಮ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ-ಬೇರೆಯಾಗಿ ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಷರತ್ತನ್ನೂ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಲುಗಳು ಮರದ ತುಂಡನ್ನು ಹೊರಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟವು. ತಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದವು. ಪಾದದಿಂದ, ಬೆರಳುಗಳಿಂದ, ಮೊಣಕಾಲಿನಿಂದ,.. ಯಾವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಅದನ್ನು ಹೊರಳಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಅದನ್ನು ಕದಲಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಅವು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಕೈಬೆರಳುಗಳು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸದ್ದು ಪಡೆದು ಜೋರಾಗಿ ನಕ್ಕುಬಿಟ್ಟವು. ತಾನು ಒಡ್ಡಿದ ಸವಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲುಗಳು ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಸೋತವು ಎಂದು ಕೈಗಳು ಸೌಂದರ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಲಲನೆಯರು ನಾಜೂಕು ನಡಿಗೆಯ ಪರೇಡ್ ನಡೆಸುವಂತೆ ಪರೇಡ್ ನಡೆಸಿದವು. ವಯ್ಯಾರದಿಂದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಳುಕಿ, ತಮ್ಮ ಸಪೂರ ಮೈಮಾಟ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಾರಿ ಬಾರಿ ಮರದ ತುಂಡನ್ನು ಎತ್ತಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸಿ, ಸಭಿಕರಿಗೆ ತೋರಿಸಿ, ಕೊನೆಗೆ ದೂರದ ಕಾಡಿನೊಳಕ್ಕೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಎಸೆದವು.

ಆಗ ದೇಹದ ಇತರ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವೀಕ್ಷಕರಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿ, ಕೀಟಗಳು ಹೋ ಎಂದು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಈ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹುರಿದುಂಬಿದ ಕೈಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಾಹಸ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವು; ತಪ್ಪಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ಸಣ್ಣ- ಸಣ್ಣ ಮರಳಿನ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ತೆಗೆದವು; ಸೂಜಿಗೆ ದಾರ ಪೋಣಿಸಿದವು; ಭಾರದ ಮರಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ರಾಟೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವು. ಕೆಲವು ಗೋಳಾಕಾರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮುಗಿಲಿನೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಿದವು. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕನಸಲ್ಲೂ ಕಾಣದಿದ್ದ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ ಬೆರಳುಗಳು ಕುಳಿತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬೆರಗಿನಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವು ಅಷ್ಟೆ. ತಮ್ಮ ಸಪೂರ ಸಹೋದರರ ಈ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅವು ನೋಡಿ ಮಾತ್ರ ಖುಷಿಪಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಕೈಗಳ ವಿಧ ವಿಧ ವರಸೆಗಳನ್ನು ಕಂಡ ವೀಕ್ಷಕರ ಕೈಗಳು ತಮ್ಮ ಸಹ ಕೈಗಳನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿ ಜೋರಾಗಿ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಿದವು. ಆ ಮೂಲಕ ಕೈಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಪ್ರದರ್ಶನವಾಯಿತು. ಇದು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದ ಕಾಲುಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ಬೇಸರ ತರಿಸಿತು. ಆದರೂ ಅವು ಏನೂ ಮಾಡದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಕೂತಲ್ಲೇ ಕಾಲುಗಳ ಬೆರಳುಗಳು ನೆಲದ ಮರಳಿನ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾ ಕೈಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಬೇಕಾದ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ಕೊನೆಗೂ ಕೈಗಳ ಶೋ ಮುಗಿದು, ಕಾಲು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳು ಅವಕ್ಕೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುವ ಸಮಯ ಬಂತು. ಅವು ಒಡ್ಡಿದ ಸವಾಲು ಸರಳವಾಗಿತ್ತು. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ತುಸು ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವೃತ್ತ ಬರೆದವು. ಆ ಎರಡು ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಕೈಗಳು ಚಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಆ ಸವಾಲು. ಈಗಷ್ಟೇ ಮುಗಿದ ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಬೀಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೈ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಇದೊಂದು ತೀರಾ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಸವಾಲು ಎನಿಸಿತು. ಇಡೀ ದೇಹ ತಲೆಕೆಳಗಾಯಿತು. ಕೈಗಳು ನೆಲಕ್ಕೆ ಊರಿದವು. ಕಣ್ಣುಗಳು ನೆಲದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದವು, ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ನೋಟದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ತೀರಾ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು. ನೆಲದ ದೂಳು ಮೂಗಿನ ಒಳ ನುಸುಳಿ, ಸೀನು ಬಂತು. ಕಾಲು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದೊಂದು ಅಪರೂಪದ ದೃಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ವೀಕ್ಷಕರು ನ್ಯಾಯೊ ಜುಜು ಎಂಬ ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾ ಕೈಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದವು.

    ನ್ಯಾಯೊ ನ್ಯಾಯೊ ಜುಜು
    ಹಕೂನ ಮಟಾಟ
    ಫುಅಟ ನ್ಯಾಯೊ
    ಹಕೂನ ಮಟಾಟ
    ಟುರುಕೆನಿ ಅಂಗನಿ..

ಹಾಡು ಗುನುಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವರ ಗಮನವೆಲ್ಲಾ ಕೈಗಳ ಮೇಲೇ ಇತ್ತು. ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಗೆಬಗೆಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ ಕೈಗಳು ಈಗ ನಾಲ್ಕು ಮಾರು ದೂರುವನ್ನೂ ಕ್ರಮಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದೆರಡು ಮಾರು ಸಾಗುವುದರಲ್ಲೇ ಕೈಗಳು ನೋವಿನಿಂದ ಚೀತ್ಕರಿಸಿದವು. ಗಢಗಢ ನಡುಗಿದವು, ಬಳುಕಾಡಿದವು, ಕೊನೆಗೂ ದೇಹ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಯೇ ಬಿಟ್ಟಿತು! ತುಸು ಹೊತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು, ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದು ಯತ್ನ ಮಾಡಿದವು. ಈ ಬಾರಿ ನೆಲವನ್ನು ಬಿಗಿದುಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಕೈ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹಿಗ್ಗಿಸಿದವು. ಆದರೆ, ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಮಾತ್ರ ತುಸು ಹಿಗ್ಗಿತು ಅಷ್ಟೇ. ಲಾಗಾ ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು. ಆದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾಲು ಬಳಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ ಆಟದಿಂದ ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗ ಗಹಗಹಿಸಿ ನಗುವ ಸರದಿ ಕಾಲಿನ ಬೆರಳುಗಳದ್ದಾಯಿತು. ಅವು ಅಟ್ಟಹಾಸದ ನಗೆಯನ್ನು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಪಡೆದು ಕೈಗಳ ಕೀರಲು ನಗೆಯನ್ನು ಅಣಕಿಸಿ ಜೋರಾಗಿ ನಕ್ಕವು. ಈ ಅಪಹಾಸ್ಯದ ನಗು ಕೇಳಿ ಕೈಗಳ ಸಿಟ್ಟು ಕೆಂಪೇರಿತು. ಆ ಅವಮಾನ, ಸಿಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ದೇಹವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂತಿಮ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿದವು. ಒಂದಡಿ ಕೂಡ ಮುಂದೆ ಸಾಗದಾದವು. ಕೊನೆಗೂ ಸುಸ್ತಾದ ಕೈ ಮತ್ತು ಕೈಬೆರಳು ಸವಾಲು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟವು. ಈಗ ಕಾಲುಗಳು ಕಣಕ್ಕಿಳಿದವು. ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಟ್ಟವು. ಅವು ಓಡಿದವು, ಹಾರಿದವು, ಜಿಗಿದವು, ಹೈಜಂಪ್, ಲಾಂಗ್ಜಂಪ್ಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವು; ಒಮ್ಮೆಯೂ ದೇಹವನ್ನು ಬೀಳಿಸದೇ! ಕಾಲುಗಳ ಈ ಸಾಹಸ, ಕೌಶಲ್ಯ ಬೆಂಬಲಿಸಿ ನೆರೆದ ವೀಕ್ಷಕರೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಲಯವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದವು. ಆ ಮೂಲಕ ಕಾಲುಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವು. ಆಗ ಕೈಗಳು ಇದು ಸ್ಪರ್ಧಾ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ ಎಂದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೆಟೆದುನಿಂತು ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವು. ಆದರೆ, ಈ ಆಟವನ್ನು ತಾವೇ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದವು.

ಆದರೆ, ವೀಕ್ಷಕರನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲಾ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು; ಕೈಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಇತರ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಹಿಗ್ಗಿದ್ದ ಕೈ ಹೆಬ್ಬೆರಳುಗಳು ಹಾಗೇ ಚಾಚಿದಂತೆಯೇ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹೆಬ್ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಮತ್ತೆ ನಗಬೇಕು ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಕೈಗಳ ದಾಯಾದಿ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅಚ್ಚರಿ ಕಾದಿತ್ತು; ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕೈಗಳ ಶಕ್ತಿಗುಂದಿಸುವ ಬದಲು ಅವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸದೃಢಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಹಸ್ತದ ಹಿಡಿಪನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೈಗೆ ಬಲ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತ್ತು ಆ ಬದಲಾವಣೆ. ವಿರೂಪವೇ ರೂಪದ ಬಲವೃದ್ಧಿಸಿದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅದು!

ಇದೆಲ್ಲಾ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ದೇಹದ ಇತರ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಜೇತರು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳ ಬೆರಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟೇ; ಐದು ದಿನಗಳು; ಬೇಕಾದವು. ಎಷ್ಟು ಚರ್ಚಿಸಿದರೂ, ವಾದ- ವಿವಾದ ನಡೆದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಾರಿಗೆ ಜಯದ ಕಿರೀಟ ತೊಡಿಸುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ; ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳ ಜೋಡಿಗಳೆರಡೂ ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಮಾಡಬಹುದಾದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದವು. ಹಾಗೇ ಒಂದರ ಹೊರತಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ತಾತ್ವಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಆರಂಭವಾದವು; ದೇಹ ಎಂದರೆ ಏನು ಎಂದು ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮುಂದಿಟ್ಟವು. ತಾವೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಒಂದು ದೇಹ ಎಂಬುದನ್ನು ಚರ್ಚೆಯ ಬಳಿಕ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡವು. ಪ್ರತಿ ಅಂಗವೂ ಮತ್ತೊಂದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ. ಎಲ್ಲರೂ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.

ಆದರೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಅಡ್ಡಗಾಲಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳು ಒಂದು ಒಮ್ಮತದ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಂಡವು. ಅದೆಂದರೆ; ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ದೇಹ ನೇರವಾಗಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಕಾಲುಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಕೈಗಳು ಮೇಲೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಸುತ್ತಾ ನಡೆಯಲು ನೆರವಾಗಬೇಕು. ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಕೇಳಿ ದೇಹ ಖುಷಿಯಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ಕೈ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಹಾಗಾದರೂ ಅವರು ತನ್ನ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಗಲಿ ಎಂದು ದೇಹ ಹೇಳಿತು. ಬಳಿಕ ಅಂಗಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡವು; ಕಾಲುಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಓಡಾಡಬೇಕು. ಆದರೆ, ಒಮ್ಮೆ ನಿಗದಿ ಸ್ಥಳ ತಲುಪಿದ ಬಳಿಕ ಉಳಿದ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಬಳಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗಳೇ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದಾಯಿತು. ಕಾಲು ಮತ್ತು ಪಾದಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಸಾಗುವ ಕಠಿಣ ಶ್ರಮದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕೈಗಳು ದೇಹದ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದು ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ, ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ ಉಪಯೋಗಿಸತೊಡಗಿದವು. ಊಟ ಬಾಯಿಗೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ಬಳಿಕ ಬಾಯಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಅದರ ಹಲ್ಲುಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಜಗಿಯುವುದು, ನಂತರ ಗಂಟಲ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವುದು. ಹೊಟ್ಟೆ ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು, ದೇಹದ ಪ್ರತಿ ಮೂಲೆಗೂ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಚಾನೆಲ್ಗಳಿಗೆ(ರಕ್ತನಾಳ) ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಉಳಿಕೆ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ತನ್ನ ವಿಸರ್ಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಕಳಿಸಬೇಕು. ಆ ಬಳಿಕ ದೇಹ ಆ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಮಣ್ಣಿನಡಿ ಹೂತು ಮಣ್ಣನ್ನು ಫಲವತ್ತಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣ್ಣನ್ನು ಉಂಡು ಬೆಳೆಯುವ ಮರಗಳು ಹಣ್ಣು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಕೈಗಳು ಆ ಕೆಲವು ಹಣ್ಣನ್ನು ಕಿತ್ತು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತವೆ. ಓ.. ಇದು ಜೀವನ ಚಕ್ರ.

ಆಟೋಟ, ಮನರಂಜನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒಂದೊಂದು ಅಂಗದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಹಾಡುವುದು, ನಗುವುದು ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಬಾಯಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಓಡುವುದು ಮತ್ತು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಬೇಸ್ ಬಾಲ್, ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟವನ್ನು ಕೈಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಯಿತು, ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಅವಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಓಡುವುದು ಮಾತ್ರ ಎಂದಾಯಿತು. ಇನ್ನು ಆಟೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲುಗಳೇ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕುಶಲ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ಒಂದು ಬಯೋ ಮಷೀನ್ ರೀತಿ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತು.

ತಾವೇ ಕೂತು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ ಈ ಶಾಶ್ವತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷ ತರಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ದೇಹದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕಾಡಿತು. ದೇಹದ ಮೇಲೆ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಲೆ ತಾನು ಕೆಳಗೆ ನೆಕ್ಕಂಟಿರುವ ಕಾಲುಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ತಾನು ಯಜಮಾನ, ಉಳಿದ ಅಂಗಗಳೆಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಸೇವಕರು ಎಂದು ಅದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ, ಅಧಿಕಾರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಲೆಯಂತೆಯೇ ಅದರ ಕೆಳಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳೂ ಸಮಾನರು ಎಂದೂ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದವು. ಈ ಮಾತನ್ನು ರುಜುವಾತು ಮಾಡಲು ಅವು ಯಾವುದೇ ಅಂಗದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಆಗುವ ನೋವು ಮತ್ತು ಖುಷಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡವು. ಹಾಗೇ, ಬಾಯಿ ನನ್ನ ಅದು, ನನ್ನ ಇದು, ಎನ್ನುವಾಗೆಲ್ಲಾ ತಾನು ಇಡೀ ದೇಹದ ಪರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ ಹೊರತು ತನ್ನೊಬ್ಬನ ಪರವಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದೂ ಸರ್ವಾಂಗಗಳೂ ನೆನಪಿಸಿದವು.

    ಅವು ಜೊತೆಯಾಗಿ;
    ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ
    ಸೇವಕರಾರೂ ಇಲ್ಲ,
    ನಾನೇ ನೆರವಾಗುತ್ತೇವೆೆ,
    ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು.
    ನಮಗಾಗಿ ನಾವು.
    ನಾನೇ ನೆರವಾಗುತ್ತೇವೆೆ,
    ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು
    ನಮಗಾಗಿ ನಾವು.
    ನಾನೇ ನೆರವಾಗುತ್ತೇವೆೆ
    ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು,
    ನಮ್ಮ ಸಮೂಹ ಗಾನವಿದು
    ನಾನವನಿಗೆ, ಅವ ನನಗೆ ಆಸರೆ,
    ನಾವೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿ ಸದೃಢ ದೇಹ ಕಟ್ಟುತ್ತೇವೆ
    ನಾನವನಿಗೆ, ಅವ ನಗೆ ಆಸರೆ,
    ನಾವೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿ ಸದೃಢ ದೇಹ ಕಟ್ಟುತ್ತೇವೆ.
    ಒಗ್ಗಟ್ಟಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ.
    ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಾವು ದುಡಿಯುತ್ತೇವೆ
    ಸದೃಢ ದೇಹಕ್ಕಾಗಿ.
    ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಾವು ದುಡಿಯುತ್ತೇವೆ
    ಆರೋಗ್ಯಕರ ದೇಹಕ್ಕಾಗಿ

ಒಗ್ಗಟ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ.. ಎಂದು ಹಾಡಿದವು ರಾಗವಾಗಿ.

ಇದು ದೇಹದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯೇ ಆಗಿಹೋಯಿತು. ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ದೇಹ ಹಾಡುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಇದುವೇ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ- ತಲೆ ಮೇಲ್ಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದವರ- ನಡುವೆ ಇರುವ ಭಿನ್ನತೆ.

ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಆದ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಂಡದ್ದು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಇದರ ಅನುಭವವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಅವು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವುದೆಂದರೆ ಅದೊಂದು ಅಪಹಾಸ್ಯಕರ ಚಟುವಟಿಕೆ. ಅವುಗಳ ಬಾಯಿ ತಿನ್ನಲು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೇ ವಿನಃ ಹಾಡಲು ಅಲ್ಲ. ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೂ ಕಾಣದೆ ಹಾಗೇ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟವು.

ಯಾವಾಗ ಮನುಷ್ಯನ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಜಾಲ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ಆತ ಉತ್ತಮವಾದದ್ದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಾವಾಗ ದೇಹ ಮತ್ತು ತಲೆ ಪರಸ್ಪರ ನಾಮೇಲು, ತಾಮೇಲು ಎಂದು ಕದನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆಯೋ ಆಗ ಆತ ಮೇಲ್ಮಖ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ತನ್ನ ದಾಯಾದಿ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ.


Shashi Sampalli is a journalist. He is presently working at Kannada Prabha, a regional daily. He is also a well-known poet in Kannada language. His first poetry collection ‘Charithreya Jaadinachege’ was published in 2004. It has got good response from writers as well as critics. He hails from a sleepy village Sampalli in Shimoga district of Karnataka, an Indian state. He did his post-graduation in English Literature at Kuvempu University. He has translated some British and South African poets to his native language as well. As a journalist he has worked extensively on the life and development challenges of Western Ghats. He is presently residing at Shimoga, a town on the verge of Western Ghats.

ಗೂಗಿ ಪರಿಚಯ

ಗೂಗಿ ವಾ ಥಿಯಾಂಗೊ ಕೀನ್ಯಾದ ಲೇಖಕ. ವಸಾಹತೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆದ ಬದಲಾವಣೆ ಭಾಷೆಯೂ ಮೇಲೂ ಆಯಿತು. ಅದರಿಂದಾಗಿ 2000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳು ಸಾವಿನ ಅಂಚಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಜೀವ ವಾಹಕವಾದ ಭಾಷೆಯ ಅಳಿವು ಎಂದರೆ, ಆಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಳಿವು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಗೂಗಿ, ಆರಂಭದ ತನ್ನ ಬರಹಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದರೂ ಬಳಿಕ, ತನ್ನ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಕೀನ್ಯಾದ ತನ್ನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಭಾಷೆ ಗಿಕುಯುನಲ್ಲೇ ಬರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಡಿ ಕಲೊನೈಜಿಂಗ್ ದ ಮೈಂಡ್ ಕೃತಿಯ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ವಸಾಹತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ವಚನೆಯ ಹೊಸ ಮಾದರಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಗೂಗಿ, ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ವಸಾಹತೋತ್ತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಿಂತಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಸದ್ಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿವಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ತೌಲನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕನ್ನಡದ ಮಟ್ಟಿಗೆ 80ರ ದಶಕದ ನಂತರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿರುವ ಲೇಖಕ ಗೂಗಿ. ಅವರ ಡಿ ಕಲೊನೈಜಿಂಗ್ ದ ಮೈಂಡ್ ಕೃತಿಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕ ರಹಮತ್ ತರೀಕೆರೆ ಅವರು ವಸಾಹತು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ವಿಮೋಚನೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 90ರ ದಶಕದಲ್ಲೇ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು ಡಾ ಸಿ ಎಸ್ ನಂಜುಂಡಯ್ಯ, ಡಾ ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಮುಂತಾದವರು ಗೂಗಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದು, ಮಾತನಾಡಿ ಆತನನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಕಥೆ, ಕಾವ್ಯ, ನಾಟಕ, ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವಿಸಿರುವ ಗೂಗಿ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಭಾಗವೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Waletab Bandap Kimugulmet: Asi Kai Kobendote Biik Ak Kelyek Oeng

The Upright Revolution 4


Kipsigis

Wesly Ngetich (aka Olchore)

Eng keny olikinye, kokibendote biik koboisien kelyek ak eunek kou tiong’ik alak tugul cheguiguiyote. Kichokto agot kosiir kiplekwet, cheplanget ak Kipsirichet. Ki negityin eunek ak kosiir komoswek alak en borto: kituiyotin ak rotionisiekab tigikoik ak manyinyat: kutung’oik; kwarisiek; keldepesaik ak rupeiwekab eunek ak kotinye siok mut eunek ak kelyek ak silolenik. Kii kergei siokab kelyek ak eunek kong’eten kiptesot agoi chepkilyot. En betusiechoto ko ki rikyiinndos kiptesot nebo eut ak siok iko, kou chebo kelyek. Kelyek ak eunek ko kigurenge ornyon.

Kitoretigei komut borto kwo ole kiimoche kwo; ingo ndonyo, tugosiek, barak ak ng’weny en ketiik ak tulonok, ak olda tugul ole kiyoche keba. Agot en beek orit, ko kokiboisie tugul kotoret borto kolootgei ingobirei bek. Kitinye katiagnatet ak yamdaet agenge en tilyandinyuan. Ki imuche kora kosom toretet kobun komoswek alak chebo borto kou tugetab kutit, kastaetab itit, kong’ustoetab serut ak agot soitaetab konda.

Bandanyun ak koguiyetabge kokiyoe kebeberwek alak kosich miat. Their rhythm and seamless coordination made the other parts green with envy. Kimokomoche kopchei yamdaet agenge nekimi kwenunyuan ak chebornyuan. Kigoryo en ngetkonda kot ko matakoger kole ki imuti kelyek ak eunek koba komoswek cheterterchin. Kotoi koyumgei agobo noto.

Kosom anyun ngelyepta tetutiet kobun kundit ak kosuldaen en chokchinet. Koimgei missing agobo yamdaet ne kim ne mi en eunek ak kelyek. Kotebenge kole tos kiimen achon. Kotoi anyun tupchosiechoto oeng’u che kitom kai koimemngei kamugetab ingo, kosom tuget en kutit ak kotoi kolosgei kole bo komonut en borto kosiir ingo. Kowalak ngalechuto ak koek tos ng’o ne kararan kosiir ingo; kowalgei eunek agobo siok che ng’ulotin ago tenden, ak en kasarata kochoos siokab kelyek kole nwogen ago nyigisen. Komoche kenenet I, kowol siokab kelyek kole rugutos siookab eunek! Ki testai niton en kasarta ne goi, ak koit kong’em kamugenyuan kobois kipagenge en nyumnyumindo. En let koit keteb agobo kimnotet; komwechi keberwewek alak asi kobiit koguiyet.

Kotil ng’elyepta keyai kobeletabgei. Koyan tugul kole kobwotutiet ne kararan. Kobaten komach alak kwetetabgei en kwenutab eunek ak kelyek. Kobwat alak urerietab rotwetab chok, koreek, lapatet ana ko ureriosiek alak kobaten kikiyesio tugul ak kele ui ago manyumnyum kobor kobeletagei ne yamat. Kotoi ngelyepta kogeny kosom kobwotutuiet kobun kundit ne kigon wolutiet ne nyumnyum. Ketoi kele kogon kebeberwek tugul chebo borto cherutiet kosipgei. Koyan eunek ak kelyek.

Kikiyai kobeletabgei en ole lapa en osnet, ye negit ak oinet. Kiribegei kebeberta age tugul en ngoiyondit age tugul ne imuch koityi borto koma en chamet amu kitinye tugul kobeletabgei ichegen en ichegen. Ki chabong’ekitu ko chigil konyek ole loo agobo ngoiyondisiek agot che loen; ko chipilekitun itiik koepchi iit tuget age tugul kobun olda tugul; koun gei serunek asi komuch kong’u ng’oiyondit ne imuch kokachililen konyek ana ko itiik; ago kichobot ng’elyepta ko waach ingobit ng’oiyondit.

Kii iyapta usonet logoiwekab kobeletabgei koityi lukwek ang’wan chebo osnet, beek ak koristo. Kii tiong’ik chebo kelyek ang’wan che kitai koyumgei, che yeech en ichek ko ki iboten temenik che nyolilen kobor kele kibwone en kalyet. Ki aloloyet ne lelesane amun itonwekab cheplanget, mur-ng’etunyit, ng’etundo, kipsirichet, chemugugut, beliot, kipyonget, tompisiet, tany ne koen kuinok ak soet ne nwagech kuinoik, boinet, chekebe, kiplekwet, bung’ungwet ak muriat. Tiongikab beek cheu, makaita, njiriot, ting’ong’et kolootgei en ngekut, asi kolis borwekwak kebeber. Chebo kelyek oeng’ ak icheck, tiondab songoliot, tergekiat, kotwa kong’onyot kapkapaik en boiboiyet, kosoita toritik en ketiik,; kitien kesiririit konoondir. Koswoopgei kiproroget, kanyitwet, melmeldo, kusaiyet en ng’wony en ketiik. Kiisop nyiiritiet en utatiet, koib kasartanyin ye kilopotote cheringisiet, amotinye ole tokyingei. Moset, tipeetab mososiek ak chererok ko ki itwolchinote ketiik ak osnet ak koyesyin komosi ak komosi ak kotonondos eng kasarake.

Koyaat kutit kobelonoto bo gei ak tiendo
    Kiyoe ni asi keboiboitun
    Kiyoe ni asi keboiboitun
    Kiyoe ni asi keboiboitun
    Amu echek tugul
    Ko ki youtiet agenge

Koyosio eunek ak kelyek kole iyoni wolutik en talaasiet; moboto tiyiet, komuiset, ingelelnotet ana ko buktoet.

Kotoi eunek anyun tiemutiet: kowiirta kibo ket en ng’wony. Koyaach keldo nebo tai ana ko katam, ana en kibagenge konem ketoto en ak kowiirta. Ki imuch kong’ololchin anyun kelyek tuwan en kasarta age tugul en kobeletabgei, ak koboisien siokwak, ko keelok ana ko kelyek tuwan, en kasarta ne nyolu asi kosulda. Kotiem anyun kowech ketit; kotorta; kotiem ortinwek tugul kobaten maimuch konam komie: ago kin kosiipto, ko kit ne kimuche ko kotiar konakta kitigin. Kin kogeer niton i, kosom siokab eunek tuget koyob kutit ak kororiso nebo kwong’ut. Kotoi eunek anyun che kokonu tiemutiet, kong’ulak kou en utatietab korornindo ak kobarta tendenindanywan, ak kokanap ketit enortinwek che chang. Kowirto kwo ole loo en osnet agoi ko kwong’io missing kobelik ak soitoik. Koto kobor kora ng’ulotiosiek alak: koram ng’ainet en bogulitab muchelek; konopis ak sundanusiek; kochop ketengeret ne kiiben ketiik che nyigisen; kochob ngotwek ak kotoorta koba ole loo, koyai boisiek cheu korwotitet en siookab kelyek. Kotebot kelyek ak kokwong’ kityo amun en chepchepindo ak nyelnyelindab chebo ornywan che sogitiotin. Korabachgei anyun eunekab soitoik kou ilet en chamet ak konyitab tupchonditab eunek iko, che kikender kelyek nebo kwong’et. Kobaten kitom koyan kole kakibel, agot ye kin koburei en ng’ainet ak kaimetabgei, komarei mianganutik siokwak che yeechen en ng’ainet, kobwotei tiemutiet ne nyumnyum kogochi kobelisiet

En let, ko ki boroindab kelyek ak siokwak kokon tiemutiet. Komwa kole nenywan ko nyumnyum. Komwa kole nyolu koib eunek borto kong’eten komoreiwot age agoi age. Kobwat siyok che ingelelik kole noto ko tiemutietab abusnatet. Kinyolu kogeer yoto konyeek. Kiy agetugul nebo borto ko mumeksei. Konam ng’wong anyun eunek; korikyi ng’wony konyek, koimak anyun keersenyuan kotiinygei ak noto; kochut buiwet serut, koyai kooriony; kolootgei kelyek ak siokwak en koriisto: nyayo juu, komwa soitoik en tuget neo, ak kotien

    Mi kelyek barak
    Mi barak kelyek
    Mokiywei kiy
    Mi barak kelyek
    Osip kelyek
    Ongetiriresen en

Kobaten kimiten konyekwak eunek. Kebeberta ne en kasarta nebo tai kiiboru utatiet nemi barak, kotab kotemenen konakta agot kokwout. Ki inakta kokwoutik tutukin, konam kotigen amun ng’wonindo, kobogityo, kobotonso, ak koyai borto kobut. Komuny ak koib boroindo kotiem kora. En kasarata kotiem koiito siook asi konam ng’wony komie kobaten siook kiptesot ichegen che ki imuch koitogei. Kotiem kotwaltwal cheu chebokuimet keyesho amun kiiyoche ketesta kelyek kotiech ng’wony. Koik boroindab siook kelyek kororiso. Kisom anyun tuget ne nyigis kobun kutit asi koterchin ak ne chawis ne kiboisien siookab eunek en tai. Kin kokas kachaschasnoto, konerekso eunek ak kotiem en uindo kola borto. Maimuch konakta agot kitigin. Koit kokongei anyun eunek ak siookyik amun ngetutik. Ki boiboi keelyenkobarta kamunywan nebo lapatet: komar anyun sait, kotwaltwal, kolabat ak yeityo kotwal kogeer barak, kotwal kogeer tai ago maigochi borto ko but. Kotiech ng’wony en kimnatet kelyekab soitoik en kobor kayanet ak kipagenge. Kondegei barak eunek koyesho kobelisiet ak koutien kole kotou kobeletabgei.

Kogeer kiy ne teer en eunek ichek tugul koboto soitoik: kole mi ter siook kiptesot en siook iko chebo eut. Kiimochei kororiso siok kelyek kobaten kogeer kiy age; ne ter en siook che besyotin tere eunek ama isulda, amu teerei kimnotetab namet. Nee noto? Ole kitepto koibu nyalulnatet ne moyome kimnotet.

Kobit ng’ololutik kecheng’ei kobelindet che kiib betusiek mut, ne noto ko koitetab siook chemi eunek ak kelyek. Ago ye kin ketieme kinem kobelindet; ko kitok kele ko kitiem ne kiimuche; momi en ichek ne tonone komomi ingo. Kotoi anyun chigilisiet neo: ketebenge tugul kele nee borto yegai, konai kole borto ko ichek tugul; ago agenge tugul. Kiitinye kebeberta age tugul boisiet ne yochin iko asi komuch kobois tugul komie.

Ago asi kobit keter kobeletabgei neu noto, kokikitil kebeberwek tugul chebo borto kole, kong’eten yoto ak kwo tai, kele wendote borto kokotonon, kotiech kelyek en ng’wony ak eonek kosongininso en koriisto. Kobaibaitu borto en tilanoto ago iyonjin lagok koguiguiyot asi moutyen ole kiyopu en tai. Kopchei anyun boisionik: kemwa kele imutote burto kelye ago ye kiit ole kibendi, koyai boisiet age tugul eunek ne yoche kenam tugun. Ak ye kiyoe boisiet ne ui nebo loiset, koboisien eunek utatiet koyai boisiet, ak kogeer kole kait omitwogik kutit. Konyei kelek chemi kutit ak koyokto kochortagei moet. Kobunech anyun ak kooruruny che nyolunotin ak koraanda koba kobun tigitik asi kepcheitakoityi kebeberwekab borto. Yeityo konam moet tuguk che kokeboisien ak konde ole kilokyin tuguk che makoboisie, ole indo anyun borto tuguchoto tirikwek an kotub en ng’ung’unyek asi kotoldolak. Korut anyun ketiik che iyee logoek; koges eunek alak en choto ak konde kut. Kou noto anyun ole wenditoi sobet.

Kepchei anyun ureriosiek ak kabaibaetabgei koyamkei: tiendo, rotiot ak ng’alalet kebokokyi kutit; labatet ak katyaretab kiptulit kebokokyi kelyek; ko urerietab kiptulisiek che mengech che kiwiirtoi kitobonji eunek, kobaten yoche korwai kelyek. En labatet, kotinye kelyek tiriiyta en woindo. Pcheanoto nebo boisionik ko kiiyai bortab chito koek youtyet ne kiywei missing, ne ng’ulaat kosiir tiong’ik che yeech en tuguk che nyorchingei en chong’indo ak kororonindo

Agot kou noto, ko kigeer kebeberwekab borto kole koyonjinet nebo kipchulyo ne kiyai ko imuch koib ng’usetabgei. Amu mi metit barak komuch kobwat kole nyolunot kosiir kel-tepesaik che tieche ng’wony ana kogeer kole chemogetab kebeberwek iko che tobonu ng’wony en ine, che otwogik kityo. Kikiyonjin anyun kele oechin en ng’alekab torornatet, ko aechin met ak kebeberwek tugul chemi ng’wony en ine. Asi kochulak komie, kogeer kebeberwek tugul kole yomdoi ng’wonindo ak boiboiyet kipagenge ne tinye agenge en ichek. Kiking’at kutit kelenji yon mwoe kole ng’ong’ong’ong nanyun, ko ng’alal ne koto borto tugul ama kebeber.

    Kotien kole
    En bortanyon
    Ko momi otwogindet
    Kiboisiechinigei
    Kibo gei
    Kiboisiechinigei
    Kibo gei
    Kiboisiechinigei
    Tugenyon ko ng’elyepta
    Naman asi anamin
    Kiteeche borta ne kwelaat
    Kararan kipagenga
    Kiboisiei kipagenge
    Asi kokwelak borto

    Kiboisie en kipagenge
        Asi kokwelak borto
        Kipagenge ko kimnot.

Koek nito tiendab borto tugul. Tieni borto agoi nguni ago nito koboru terchinet nemi en tiong’iik ak biik ana ko ichek che kiiyesho kotonoso kochongen.

Agot nganda kgeer nito, ko kiyesho tiongik chebo kelyek ang’wan kobendat kotonondos. Kigeer tiendo ko abusnatet. Kutinyuan ko kyomisien ama kitienen. Koik anyun ichek ripiikab timin ak kong’etundo ortinwekwak ama wal otebosiekwak.

Yon kainetengei biik yamdaet ne tting’engei kebeberwekab borto, kosuldoo; ago yon koboryo borto ak metit, amun mi barak ingo en ingo, ko kakoriikyi tupchosiekwak che kiyesho walet.


Wesly Ngetich (aka Olchore) was born in 1982 Transmara East, Narok County and began schooling in 1988 at Kapweria primay school. In 1998, he joined Gorgor Secondary school, from which he proceeded to join the Kenya Polytechnic University in Nairobi to pursue Print Origination. He also went back and did Graphic design and eventually returned to study Journalism and Mass communication when it was transformed into The Technical University of Kenya. While in college Olchore joined theater groups performing drama and music in Kenya and the Kenya National Theater. In December 2005, he was lucky to showcase his talent on radio comedy and that was the beginning of his radio journey.

Ana Bii Di Mavor: Seme Dazaa Va Sheyi Tueba Zuse

The Upright Revolution 4


Ebira

Caleb Ajinomoh

Inume ana bi di ve, aza va na shahu atuvo zuse anka usupa anaavi me si me. Aza va na zwechi hu usu ina re, ator liopardi, ati uyi oranta inenyi. Ahu atuvo vana shenwu gewun: ovoche dene vene enwu: iza ator ote: iremuvo ator orupahu; ipetahu ator ininuvor; ipetipeti ahu atuvor, abenini shor ahwe ehii ator igege ehii, davanyi aparigege iniresuo onyahu ati aparigege konya. Uvor atahu vana turuje ankor igegeahu ati igegeguvor huna igegahu obanyi atuvo obanyi poro na wyunu eneweyi poro ator eneweyi petepete. Inumono, igeguvor obanyi vanana yatupi igeganavor, ankor igegeahu obanyi mesiya. Ahu atuvo vana henywu onyara.

Deva shewun gewun na ba ha ni; inohu, ahohu, oihirochi atoichivee ator ataba obanyi, atabaha anavorokanoo. Atinenyi be, eneiva vana mukoro vabe oyi shenwu kete, vara inenyi abi dozo turawhenyi. Hunavo desuvopenwun in a bi sa e ne dudume. Deva merebarewnun in a bisa, hunireyirenu, ozowusa hunutor, ozodagusa hunahi, ator oyisheyi rete.

Ememe si shewyeni ovameka enanavo onyo oihuva. Inee ni evee hinee ankor oyi shewyu kanti kanti varo onyara osa. Oihuva enevanyi dova kweyeni oku tini ahu atuvo ana suwa nabaha. Dekuku va nyima oyi suvo chiri sodivi inipor eneivononi.

Irare doni va dobo rere hunovo iresu doo nyima oyi sho mukoro isounsoun. Dovenyima oyi hiooirenu ni, inipor ukatuvor atahu. Ene va na nyu kata hu, doroo ni. Onyara evee neni, enee bidi nyi zo gewa inipor isenanavo nyi ator isenanavo nyewu me, dekukuva doorere hunuvor irenuni dekuku nyima oyi kaaka ene Pataki inochenwuy huni. Isoun soun ni dovaro ka ene vana hu norsa; uvor vana siza tweba inipor igegani, umonya onoresirenu na nyiyi inipor igegahu eneweyi. Dasaa mehunoni, igegahu oniyemba donirekanini inipor igegeuvor!

Oni makani e me poroo umenyi ezee kenor mukoro anavoro ke meee etere. Ejani, door kuku vareyior ukatani; abeni deveyi ko ochenywu anavoni aguvor oyi tuohi tureyi.
Irare obidi shor oyiveikenwyu noni veeni. Ireyi ene ro etere, abeeni edo tinoo osoni. Ama isovanavi? Azenyi vana shiro vo inipor egidi etesu – ahu ator uvor ebegidiuvor. Enanavor vana shiroo ahe uhwo obanyi, echii, ator ipete ator whoooti ama abeseni ve ne ve neta aguvika eva yatuetere inor onchewunyvor. Irare oreva tueheni, omera diroeye rere hunuvo iresu, dor vero isoboro. Each set of organs would come up with a challenge, in turns. Devaakaka abo ochenwyu esho ahe eniini ve ni, ikon konya. Uvo atahu deeni dosoni wyehini.

Ahe obanyi ononi Daika ininor avi, ipor okuhobanyi anamenii. Dabor ochenwyu kuku heyi titee anya nyizeduoza tabi ananyi se tuehe kene kene, wayeka abochenywu vana sheipor egidi obanyi anavee. Eyi vana tutuoze anayior isa na tuehe kene kene huraha enyi; uto doni re je ko nanoni aguvi ananyior isa oyiwu huraha enyi; ahi doni ne re je ko na no ni ananyior isa ana tutuehe kene kene anahi ator utor eva za; irare oninyemba doni re je ko na no ni ananyi ko zo nowu tueba iso na tuehe ke ne kene.

Daika ahi obanyi ovasho ireyi egedi obanyi ononi nab a ha ti navi, inenyi ator ahi. Usupa ananyahu eena enebidi veni, anabanyi hu inenii deshor upavi aguvi kor oihunene aiyi esiveni. Eteyi obororo ovine inipor liopardi, chitah, udu, ususpenyi obanyi, enenyinyi avo, odorba, orokorgodo, ahuvaobanyi, ideba, ideba obanyi, antilopi, eiyonyene, usunare ator usunehi. Ana su inenyi, usupenyi obanyi, ivovo, usupenyi obanyi osa, deva turuabo ochewyun eni tuovidihuneneyi ni, deshanavor tee ininenyi ni. Onyahu eva, Ostirichi, uyi navi, ator obobozoza de shor ochirema eninii tueba iniraje; ochinomi denire miraje hunuvor iresuochii; ochipiri ni ni denier jahe abume ni. isipyda, Otueretenyi, Otureteahuhimba, Otureteahuhinonyi denikuku turaete iresu etesu atorchinii. Anavaraporo avor doni zuseni, dor zuse che che ni, dor mee che che ni ankor oturete iresu obanyi mesi zuechi zizi, everahonya yatu. Onchere, Onchere inavi, Onchere obanyi denikuku eji hunor upavochii ni. Atorchi bee atavi, denikuku mesukesuke, dekaresuhini, dekuku zewyunjeni kon konya.

Direnu oni ku shahe nyimor egidiobanyi ononini:
    Osoni vo ni ya me di ya siviraje
    Osoni vo ni ya me di ya siviraje
    Osoni vo ni ya me di ya siviraje
    Aguvika abayi
    Vana hunewyunonya ve

Ahu atuvor vana shahu kete kenedor; enyi ahe, asenyi ukoro titee, ati doza kuku zuse godor.

Dahu bidi shegidi titee ni: de nor ipako tineteesu ni. Ahu, uvoha atuvori, ateneiva, deshorr ipako noni hunetesu deneta. Ahueiva ononi dekareyi nyewyuni, umonya ini egidi anyatitee aani, desigege tueba, ikon konya ator abeeni, daguvor useni oge uponya. Dere nyima oyi vazi; tuoivor; deshabor eyegeyi tuoni ama eneveroze shor tueba etere: umesitu ka shor zuse, enevereme vo oya shahu nya novidi. Emeverosoni, igeguvor deva do ireyi rere hunuvor irenu ni denyinyi, denyinyi ni. Uvor, oshegidivee, deshwun tuehe ni, ankor onyenozoza ni avor, deshuweyni zuu ni, dekuku va dudu shor ipako nonini. De ve ne wyu ni navini, enanavo denikuku nyima oyi nowuu iraje ni. Deva shoga je ni: de ve nyima de shor ezi eweyi weyi hunor ibolu iresi; deshor ipini ator obo tuwenwu; deshor anasi shenya obanyi aguvor ipako obanyi; deva mor uhuor obanyi, use oboro onor igegahu nyewunre inare kene. Ahu deniyatu kene deheyi titee enyara eni me dukorivopa. Uvor eneneretee ani denyima oyi kuruvor beror irajeni, osoni dova shayi odu vozaahuni. Ama eneva do oor: eme yatu eyi chipiri chipiriigegahu obanyi enyi ma mahe inezi, eme sheyipor ememevesi winor egidi obanyi ononi.

Ejani, do tu mo ahu ati igegahu kene re menini. Eeni, dekaani, enyi ireyi ogodor. Uvor oshabor ochenwyu anavor hurahuonya na whahosa. Iroye onoze hunesenor, duvor kosinini. Eto boro oso ni vi ni. Abor ochenwyu dor va ror enesa. Uvor dor kanyor etesu ni; eyi do ni guri etesu ni, de gure etesu poro ni; edudu doni whahi ni, dahi medudu; ahu ati igegahu deni mahahi ni: nyayo juu, eneneretee nowuni, deva jahahe ni.

    Ya shahu tueba
    Enyi isiya si ro reyi
    We re shahu tueba
    Viya suso ze ahu
    Vi ya hira ina hi

Ama deni ve sheyipor uvor ni. Enwyu ochenwyu anaika umana bidive vana shahu iroye oboro titee, enekuku suze ahuonya. E suze che, du vor nyimo re re , duvor zizi, zizi etere, dor ochenwyu anavor vahaa. Deva je che de nyima umosa ni. Umani dekuku turi igege tuehe aguvor enyenwu zetesu titee daika igeguvor obanyi kene overoze retereni. De va jozorsa me ni ama oso ni vana ve neta aguvika de va meeta vana susahu ti nenya. Daika igege onyimuni boraninini. Deva do owu rere hunuvor irenu ni atunyior igege. Eme wor osoni, uvor vedwayi ni daikuwa oboro ni demeke ne shor ochenwyu ni. Eneverahuonya si tuovidi. Uvor atahu deni kuku shewyun titee ni. Ahu deni va nyima oyi sukata zuni: de sheyi zeteni, dezusecheni, dezuechini, dejirigani, irigebeba, umonya ochenwyu evetuetesu. Eneneretani deva tuahu tinetesu ni inirajeni. Uvor vana va je kene nyiraje inipor ebirononi, deve hiayior iseninyemba bi di mee inahiornoni.

Ama abeeni, ator eneneretani, de ve ro uvor ni: igeguvor obanyi umonor ana bidi tuttuehe uvor mashor ochenwyu, de je hu nu vor igeganavor ni. Enanavor me ke ne nyima unyi de ri sosaa ni; ankor igeguvor obanyi ononi meva mekuvor asoroze mukorani, dosuveni kata Pataki ni. So so ni vi? Aiyi onovavaaro ukatobo raani no!

Deve nyima oyi kureka hiewyuni inipor ene wini osoni vene me na whekuhiehi, ankor igegahu ator igeguvor. Ama enye me me me poroo kene shior ozone winee; ahueivo ononi vana je ken a no inabisa e ne dudume; de va shewyun mewyuni. Deva nyima oyi roreyi ipataki ni: seva na vochewyun ononi, de hu se ni abeenini, deva re roni ka ochewyun ononi oshaabeenini ge ni; ewhewyuni oboro boro nor. Ochewyun konya vana vorokor mukoro aguvor ochewyun osa onyewun mukoro ani etere.

Ama de va shior egidi enwyu osoni kwoze inuma na kuku vanave, daabeeni roka, hunumononi ochewyun osuze tueba, ahu je te re uvor tueba inahi ankor umemevi ajini. Oochewyun do ni jiraje poro inipor ireyor noni ni ama deva kaaka ozioweyi nini va turetesu ipapa ene nyima use aguvi den eve hiayior ize hureve. De gukoro yewyuni: ahu va shochewyun zuse ama etuahaneyanor uvor va maa bukoro anavorokamee. Ahu atuvor mee sheyipukoro oyichema ononi, uvor vana nyima oyi lor iroyiukoro enii oyi simukoror etesu, aguvi dor isorii oturenuri. Irenu, abi, anyi, va shanyi tura, dor kuku va shior no ininirekaa. Irekaa doni va sukata turaa dor va hi nor ahuozanii dor ochewyun anavor kuku gaa yewun. Di ireka kuku shior omee anara lo ani nini ahihiere, huzor dada tinetesu inenezii do si nyukata. Avi dor ni kuku va vomuha; uvor dor ni kuku va chihunani direnu orerii. Mikayee, ehn, anehe me kuku ya ni o.

Ator ahoobanyi atahoweyi va na kuku gaa: ahoiji, unyioyinyi ator ireyi oyikaa vanakuku navoyi irenu oyime; echoizwe ator iboru vana na vor yahu; iboruvor ator iboru ochuvor vana na vor yor uvor, inabosoni o ahu aiyi si zuechinio. Inechi obanyi oizwe, ahu vana vogewyani, umonya. Ukoro anava ga ye wyunani do va mekor ochewyun azaa oyunkata oboro oboro ni ankor meshini, ana va nyuakata huor isupa ana banyi hu ina beeni.
Ama dor ochewyun kuku ve reekor iplani eneni sititee ani oyi nyewun shior egidi titee ni. Iresu oni meyebeba veero kor ono dahi hu ahu enetuetesu tabi oni vorgor abor ochewyun, abeeni fa. De kaa ni o ka inipor ukata, iresu atabana yiruvani, vana vorpaa. Ino so ni, ochewyun anavor deni vamekaa iraje ator oiziochewyun vanabor ochewyun va dor tizor. De va kaani ka irenu onakareyi, abor ochewyun orakareyi avor ni.

De ja he ni:
    Inochewyun ayi ononi
    Enyi ozida
    Inochewyun ayi ononi
    Enyi ozida
    Abai vozida enwun
    Abai ya abai
    Abai vozida enwun
    Abai ya abai

    Abai vozida enwun
    Iraarayi orwyuayini
    Suvorgemiidii ma suvogewu
    Diyee dudu menwyuoniah
    Suvorgemiidii ma suvogewu
    Diyee dudu menwyuoniah
    Oizoza va na vaabe

    Idudu mukoro nor
    Aguvor enwyuoniah
        Idudu mukoro nor
        Aguvor enwyuoniah
        Inoyi vaabe ukatayi yanor

Aho noni do ni varahor ochenywun ni. Na whajani bee ochewyun vanayi jahor noni osoni bee eza si yor azaa ator isupa ni, ateeni eneziziiresu inumornor.
Ina bosoni eneraani, isupa ahuenaa ene suvo tinaabeseni o. Aho nor vene si munyi bee. Irenu vana meka sirisa evahe akaa si jii.

De nyimor ipaati aniiremani deva suvorgor ebirononini.

Aza me kuku va dorere hunor ebiror ochewyun ononi, deva metereni; ama en eve ror ochewyun ator iresu ankor ipaati inirazi obanyi, iknoya mee si yatu tiresuosa, dekuku va kaana por enyaror usupinaviini ana bidi zizi resu yor ana bidii mavor.


Ajinomoh Caleb is a freelance journalist, playwright and novelist. He was a finalist for the Book Doctors’ 2016 Pitchapalooza for his debut work of fiction. He is the editor-at-large for The Mustard Magazine, Africa’s leading hip hop conscious quarterly info-letter. He may have published a non-fic in a moment’s madness, Job Seekers Do Stupid Things. Currently kidding himself about three novels and a collection of short stories, he pours his awake seconds into the scribbling. Contributing for the Education Review desk of Nigeria’s foremost tabloid, The Sun Newspaper, he lives in Lagos Nigeria.

A két lábon járás forradalma, avagy miért járnak felegyenesedve az emberek

The Upright Revolution 4


Hungarian

Andrea Nagy

Sok idővel ezelőtt az emberek még mind a négy végtagjukon jártak, akár a többi négylábú teremtmény. Az ember gyorsabb volt, mint a nyúl, a leopárd vagy az orrszarvú. A kar és a láb jobban hasonlított egymásra, mint bármelyik más testrészre – hasonló ízületeik voltak: a váll és a csípő, a könyök és a térd, a boka és a csukló, a kéz és a lábfej, amelyek öt-öt ujjban végződtek, minden ujj és lábujj hegyén körömmel. A kéz öt ujja és az öt lábujj is ugyanúgy helyezkedett el, a hüvelykujjtól és a nagylábujjtól a kisujjig és a legkisebb lábujjig. Azokban az időkben a hüvelykujj közelebb volt a többi ujjhoz, ugyanúgy, mint a nagylábujj. A kar és a láb unokatestvéreknek tekintették egymást.

Segítettek egymásnak, hogy oda vigyék a testet, ahová az menni akar: a piacra, a boltba, fel a fákra és a hegyekre, minden olyan helyre, amihez mozgásra volt szükség. A vízben is jól dolgoztak együtt, segítették a testet, hogy lebegjen, ússzon vagy alámerüljön. A kapcsolatukat demokrácia és egyenlőség jellemezte. Más testrészektől is kérhettek segítséget, kölcsönvehették a hangot a szájtól, a hallást a fültől, a szaglást az orrtól, még a látást is a szemtől.

A többi testrész azonban irigyelte tőlük ezt a harmóniát és zavartalan együttműködést. Nehezteltek, amiért kölcsön kell adniuk saját különleges képességeiket az unokatestvéreiknek. A féltékenység elvakította őket, ezért megfeledkeztek arról, hogy a kéz és a láb viszi el őket oda, ahová menni akarnak. Összeesküvést szőttek hát a négy végtag ellen.

Nyelv nekilátott, hogy megvalósítsa Agy tervét. Fennhangon firtatni kezdte Kar és Láb egymáshoz viszonyított erejét. Vajon melyikük az erősebb? – kérdezgette. Kar és Láb, akiket eddig soha nem érdekelt, hogy a másik mire képes és mire nem, most hangot kértek Szájtól, és mindkettő azt állította, hogy ő a fontosabb a test számára. Hamarosan már azon vitatkoztak, hogy melyikük kecsesebb: Kar kezének hosszú, karcsú ujjaival dicsekedett, és gúnyolta a lábujjakat, amiért olyan rövidek és vastagok. A lábujjak sem hagyták magukat, és visszavágtak, gúnyolódtak a sovány ujjakon, éhező rokonoknak nevezték őket. Ez így ment napokig, és már a hatékony együttműködésben is akadályozta őket. Végül mégis az erő kérdését tartották a legfontosabbnak, és a többi testrészt kérték fel, hogy döntsenek közöttük.

Nyelv versenyt ajánlott. Remek ötlet, helyeselt mindenki. De miben versenyezzenek? Volt, aki birkózást javasolt – Kar és Láb birkózzon meg egymással. Mások kardvívást, zsonglőrködést, versenyfutást, sakkjátszmát vagy dámajátékot ajánlottak, de ezt mind elvetették, mert vagy nehéz lett volna kivitelezni, vagy igazságtalan előnyhöz juttatta volna egyik vagy másik végtagot. Nyelv ismét kölcsönvett egy gondolatot Agytól, és egyszerű megoldást javasolt: a végtagok felváltva adjanak feladatokat egymásnak. Kar és Láb beleegyezett.

A versenyt az erdőben rendezték, a folyó melletti tisztáson. Minden testrész teljes készültségben állt, nehogy bármi veszély lepje meg a testet most, hogy részeit a belviszály kötötte le. Szem a messzeséget pásztázta, hogy a veszedelem legkisebb jelét is észrevegye; Fül a legapróbb neszre is figyelt; Orr szabaddá tette az orrlyukait, hogy kiszagoljon mindent, ami elkerülné a vigyázó Szem és a hallgatózó Fül figyelmét; Nyelv készen állt, hogy veszélyt kiáltson vagy sikoltson.

A szél széthordta a versengés hírét az erdő, a víz és a levegő mind a négy sarkába. A négylábú állatok értek oda elsőként, a legnagyobbak közül sokan zöld ágat hoztak annak jeléül, hogy békével jöttek. Színes társaság volt: leopárd, gepárd, oroszlán, orrszarvú, hiéna, elefánt, zsiráf, teve, hosszú szarvú marha és rövid szarvú bivaly, antilop, gazella, nyúl, vakond és patkány. A vízben élő állatok: a víziló, a hal, a krokodil felsőtestükkel a partra feküdtek, többi részük a folyóban nyugodott. A kétlábúak: a strucc, a gyöngytyúk és a páva szárnyukkal verdestek izgalmukban; a többi madár csiripelt a fákon; a tücsök szünet nélkül ciripelt. A pók, a féreg, a százlábú, az ezerlábú a földön vagy a fákon mászott. A kaméleon lopakodva, óvatosan közeledett, nem siette el a dolgot, míg a gyík fel-alá rohangált, soha nem maradt egy helyben. A majom, a csimpánz, a gorilla ágról ágra ugrált. Még a fák és a bokrok is ide-oda ringatóztak, meghajoltak, egyenesen álltak, majd kezdték elölről.

Száj ezzel a dallal nyitotta meg a versenyt:

    Azért tesszük ezt, hogy boldogok legyünk
    Azért tesszük ezt, hogy boldogok legyünk
    Azért tesszük ezt, hogy boldogok legyünk
    Mert mindannyian
    Egy vérből származunk.

Kar és Láb megígérték, hogy méltósággal fogadják az eredményt: nem lesz dühroham, bojkottal fenyegetőzés, sem sztrájk vagy szabotázs.

Kar volt az első kihívó: egy fadarabot dobott a földre. A feladat az volt, hogy a bal Láb vagy a jobb – vagy mindkettő – vegye fel a fadarabot a földről, és hajítsa el. A két Láb bármikor tanácskozhatott egymással a verseny során, és a lábujjakat is igénybe vehették a feladat végrehajtásához, együtt vagy külön-külön, bármilyen sorrendben. A Lábak megpróbálták átfordítani a fadarabot, eltolni; mindennel megpróbálkoztak, de nem tudták rendesen felemelni vagy megmozdítani: csak annyi tellett tőlük, hogy pár hüvelyknyit arrébb rúgják. Az ujjak ezt látva hangot kértek Szájtól, és csak nevettek és nevettek. Kar, a kihívó, úgy parádézott, mintha szépségversenyen lenne, dicsekedett karcsúságával, majd több különböző módon is felemelte a fadarabot. Messzire elhajította az erdőbe, a versenyzők és a nézők pedig egy emberként sóhajtottak fel a csodálattól. Kar más képességeit is bemutatta: parányi homokszemeket szedett ki egy tál rizsből; befűzte a cérnát a tűbe; kis emelőcsigát készített a nehezebb fadarabok mozgatásához; lándzsákat készített, és messzire hajította őket; egyszóval olyan mozdulatokat és tetteket hajtott végre, amelyekről a lábujjak legfeljebb álmodhattak. Láb nem tehetett mást, csak ült és ámult karcsú unokatestvére hajlékonyságán és ügyességén. A nézők dübörgő tapssal fejezték ki csodálatukat és szolidaritásukat Karral. Ez nagyon felbosszantotta Lábat, de nem hátrált meg: miközben komoran üldögélt és nagylábujjai kis köröket rajzoltak a homokba, olyan feladaton gondolkodott, amivel nyerhet.

Végül Lábra és a lábujjakra került a sor, hogy kihívást intézzenek Karhoz. Egyszerű lesz, mondták. Vigye el az egész testet a kör egyik feléből a másikba. Milyen ostoba feladat, gondolták a rátarti ujjak. Látványnak sem volt utolsó. Minden fejjel lefelé állt a testen. A Kezek a talajon voltak; Szem közel a földhöz, ami súlyosan korlátozta a látóterét; Orrba por ment, ezért tüsszögni kezdett; a lábak és a lábujjak a levegőben lengedeztek: nyayo juu, kiáltották a nézők, és vidám dalba kezdtek.

    Nyayo Nyayo juu
    Hakuna matata
    Fuata Nyayo
    Hakuna matata
    Turukeni angani

Figyelmük azonban Kézre és Karra szegeződött. A testrészek, amelyek csak néhány perccel azelőtt elképesztő ügyességről tettek tanúbizonyságot, egy métert is alig haladtak. Pár lépés után a kezek felkiáltottak fájdalmukban, Kar megingott, dülöngélt, majd leejtette a testet. Megpihent, majd újra próbálkozott. Ezúttal megkísérelte jobban szétterpeszteni az ujjait, hogy biztosabban álljon a földön, de csak a hüvelykujját tudta kinyújtani. Megpróbált cigánykerekezni, de ezt diszkvalifikálták, mivel a végrehajtásához Lábra is szükség lett volna. Most a lábujjakon volt a sor, hogy hahotázzanak. Mély torokhangokat kölcsönöztek Szájtól, hogy nevetésüket megkülönböztessék az ujjak vékony hangjától. A gúnyolódás feldühítette Kart, és egy utolsó, kétségbeesett erőfeszítést tett, hogy arrébb vigye a testet. Egy lépést sem sikerült megtennie. A kimerült kezek és ujjak feladták. Láb boldogan fitogtatta atlétikai tehetségét: egy helyben menetelt, kocogott, futott, a magasba ugrott, távolra ugrott, és közben egyszer sem hagyta leesni a testet. A nézők a földön dobogva mutatták ki helyeslésüket és szolidaritásukat. Kar felemelt kézzel tiltakozott a sportszerűtlenség ellen, könnyedén megfeledkezve arról, hogy ő kezdte ezt a játékot.

Ekkor mindenki, a nézőket is beleértve, valami furcsát vett észre Karon: a hüvelykujjak, amelyek oldalra terpeszkedtek, amikor a kezek megpróbálták hordozni a testet, különválva maradtak a többi ujjtól. A vetélytárs testrészek kis híján újból nevetésre fakadtak, amikor más is feltűnt nekik: a különálló hüvelykujj nem tette kevésbé hatékonnyá a kezet, sőt segítette, hogy erősebben fogjon és markoljon. Hogy lehet ez? A torzulásból az alkotás hatalma származott!

A vita, hogy melyik végtag nyerte a versenyt, öt napon át tartott, ahány ujj vagy lábujj van egy végtagon. De akárhogy próbálkoztak, nem tudtak dönteni: Kéz és Láb is a legjobb volt abban, amihez értett; egyik sem boldogulhatott a másik nélkül. Akkor filozófiai síkra terelték a kérdést: mi is a test tulajdonképpen? – kérdezték, és rájöttek, hogy a testet ők alkotják, együtt, mindannyian; egymásért léteznek. Mindegyik testrésznek jól kell működnie, hogy az egész jól működhessen.

Hogy a jövőben elejét vegyék az ilyesfajta versengésnek és elkerüljék, hogy egymást akadályozzák, a testrészek elhatározták, hogy a test ezentúl felemelkedve jár majd, Láb szilárdan a földön, Kar pedig fent a magasban. A testnek tetszett a döntés, de a gyerekeknek megengedte, hogy négykézláb járjanak, hogy ne feledkezzenek meg a gyökereikről. Felosztották a feladatokat: Láb hordozza a testet, de amikor odaér a célhoz, Kéz végzi el azt a munkát, amelyhez szerszámok fogására vagy készítésére van szükség. Láb és Lábfej végzi a hordozás nehéz feladatát, Kéz pedig a környezet formálására használja ügyességét, és gondoskodik róla, hogy az élelem eljusson Szájba. Száj, pontosabban a fogak megrágják az ételt, és leküldik Torkon keresztül Hasba. Has kifacsar belőle mindent, ami hasznos, és vezetékei rendszerén keresztül elszállítja a test minden zegébe és zugába. Majd az elhasznált anyagokat a csatornahálózatba önti, ahonnan a test kidobja a mezőkre vagy elássa a föld alá, hogy a talajt gazdagítsa. A talajon növények nőnek, gyümölcsöt hoznak, Kéz pedig leszedi ezeket, és Szájba rakja. Igen, ez az élet körforgása.

A játékokat és a szórakozást is hasonlóan osztották fel: Szájé lett az éneklés, a nevetés és a beszéd; Láb kapta a futás és a labdarúgás nagy részét; a baseball és a kosárlabda Kézé lett, azzal a kikötéssel, hogy Lábnak kell közben futnia. Az atlétikában leginkább Lábnak jutott a főszerep. A pontos munkamegosztás hatékony élő szerkezetté tette az emberi testet, amely a legnagyobb állatokon is túltett, többre és jobbra lett képes.

A testrészek azonban arra is rájöttek, hogy ez a megállapodás is konfliktusok forrása lehet. Fej ott a magasban esetleg úgy érezheti, hogy többre hivatott Lábnál, amely a földön tapos, vagy azt gondolhatja, hogy ő az úr, és az alatta elhelyezkedő testrészek a szolgái. Kihangsúlyozták hát, hogy Fej és minden, ami alatta van, egyenlő hatalommal rendelkeznek. Ennek érdekében a testrészek úgy rendezték, hogy bármelyik testrész fájdalmát vagy örömét az összes többi is érezze. Figyelmeztették Szájat, hogy bármit is mond, nemcsak a maga, de az egész test nevében beszél.

Így énekeltek:

    Ebben a testben
    Nincsenek szolgák
    Ebben a testben
    Nincsenek szolgák
    Egymást szolgáljuk
    Magunk magunkért
    Egymást szolgáljuk
    Magunk magunkért
    Egymást szolgáljuk
    A nyelv a mi hangunk
    Tarts meg és megtartalak
    Egészséges testet építünk
    Tarts meg és megtartalak
    Egészséges testet építünk
    Egységben a szépség

    Együtt dolgozunk
    Az egészséges testért
    Együtt dolgozunk
        Az egészséges testért
        Egységben az erőnk

Ez lett a Test egészének himnusza. A test a mai napig énekli, és ez az, ami megkülönbözteti az embert az állatoktól, azoktól, akik elutasították a két lábon járás forradalmát.

Mindannak ellenére, amit láttak, a négylábú állatok nem kértek a forradalomból. Az énekelgetést nevetségesnek tartották. A száj arra való, hogy egyen, nem arra, hogy daloljon. Megalakították a természet konzervatív pártját, és ragaszkodtak a hagyományaikhoz, soha nem változtattak szokásaikon.

Amikor az ember tanul a testrészek példájából, jól megy sora; de ha úgy tekint a testre és a fejre mint ellenfelekre, akiknek felül kell kerekedniük a másikon, közelebb áll unokatestvéreihez, az állatokhoz, akik elutasították a két lábon járás forradalmát.

Read the English translation – The Upright Revolution: Or Why Humans Walk Upright by Ngugi wa Thiong’o
Proofread by Szalay József


Andrea Nagy is senior lecturer in Old English and the history of English in Budapest, Hungary, and a translator from English and Old English. Her Hungarian translation of Ngũgĩ wa Thiong’o’s The River Between was published in April 2016.

Ngũgĩ wa Thiong’o jelenleg az angol és összehasonlító irodalom kitüntetett professzora a Kaliforniai Egyetem irvine-i campusán. 1938-ban született Kenyában, sokgyermekes paraszti családban. Tanulmányait Kenyában, a kamandurai, manguui és kinyogori általános iskolákban, majd az Alliance középiskolában végezte. Később az ugandai Kampalában található Makerere University College (akkoriban a Londoni Egyetem kihelyezett campusa) és az angliai Leedsi Egyetem hallgatója volt. Tíz dán, német, egyesült királysági, új-zélandi, amerikai és afrikai egyetem választotta díszdoktorává. Az Amerikai Művészeti és Irodalmi Akadémia tiszteletbeli tagja, az Amerikai Művészeti és Tudományos Akadémia tagja. Sokoldalú értelmiségi, regényíró, esszéista, drámaíró, újságíró, szerkesztő, tudományos és társadalmi aktivista. Legfontosabb művei: Devil on the Cross; Matigari; Wizard of the Crow (kikuju eredetiből angolra fordítva).